Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः।अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दनः।।

diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataś ca tvayā ripuḥ | anāthasya hi me nāthas tvam eko ’nātha-nandanaḥ ||

นับเป็นมงคลยิ่งที่ท่านกลับมาโดยสวัสดี และศัตรูก็ถูกท่านปราบสิ้นแล้ว สำหรับข้าผู้ไร้ที่พึ่ง ท่านเพียงผู้เดียวคือที่พึ่งและผู้คุ้มครอง โอ้ผู้เมตตาต่อผู้อนาถา

दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयोगः (interjection-like), तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्; अर्थः—‘fortunately/by good luck’
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
कुशलीsafe; well
कुशली:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुशलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम् implied)
प्राप्तःreturned; arrived
प्राप्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम् implied)
निहतःkilled
निहतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (रिपुः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (instrumental), एकवचन
रिपुःthe enemy
रिपुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनाथस्यof the helpless/orphaned one
अनाथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मेmy; to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), एकवचन
नाथःprotector; lord
नाथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एकःalone
एकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)
अनाथ-नन्दनःdelighter of the helpless; benefactor of orphans
अनाथ-नन्दनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/epithet)
TypeNoun
Rootअनाथ (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अनाथानां नन्दनः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि/विशेष्य (त्वम्)

'By providence you have come back safe and the enemy has been killed. You are the only protector to an orphan which I am.

S
Sugrīva
V
Vāli
E
enemy (ripu)

FAQs

Acknowledging rightful protection and expressing gratitude: dharma in relationships includes honoring the one who safeguards and serves as support.

Sugrīva addresses Vāli upon his return, praising his safety and victory, and presenting himself as dependent on Vāli’s protection.

Humility and gratitude—Sugrīva speaks as one seeking shelter and acknowledging Vāli’s role.