Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

स्थितोऽयमिति मत्वा तु प्रविष्टोऽहं दुरासदम्।तं च मे मार्गमाणस्य गतस्संवत्सरस्तदा।।

sthito ’yam iti matvā tu praviṣṭo ’haṃ durāsadam | taṃ ca me mārgamāṇasya gataḥ saṃvatsaras tadā ||

ครั้นคิดว่า “เขาคงยืนคอยอยู่ที่นั่น” ข้าพเจ้าจึงเข้าไปในสถานที่อันยากจะเข้าถึงนั้น; และเมื่อข้าพเจ้าตามหาเขาอยู่ภายใน กาลเวลาครบหนึ่งปีก็ล่วงไปในครั้งนั้น

स्थितःstanding; staying; stationed
स्थितः:
कर्तृ-सम्बन्धः (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अयम् इत्यस्य)
अयम्this (person)
अयम्:
कर्ता (मत्वा इत्यस्य विचार्य-विषयः)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इति"thus"; "thinking/that"
इति:
सम्बन्ध/वाक्य-चिह्न (उद्धरणार्थक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचक (quotative particle)
मत्वाhaving thought; considering
मत्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालनिर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु) → मत्वा (क्त्वान्त-अव्यय/तुमुनादि)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया-सूचक
तुbut; indeed
तु:
सम्बन्ध (वाक्य-समुच्चय/विरोध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic/contrastive particle)
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
कर्ता (अहम्) सह क्रिया-भावः
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) परस्मैपद-धातोः; पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अहम् इत्यस्य कर्तरि प्रयोगः (अहं प्रविष्टः = I entered)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; उत्तमपुरुषार्थे; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (कर्तृपदम्)
दुरासदम्hard to approach; formidable (place)
दुरासदम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/उपपद) + आसद (प्रातिपदिक) → दुरासद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (उपपद-तत्पुरुषः): दुर् + आसद = दुरासद (दुरासदः = difficult to approach); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मपदम् (प्रविष्टः किम्? दुरासदम् [स्थानम्])
तम्him
तम्:
कर्म (मार्गमाणस्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
मेfor me; of me
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (possessor: "for/of me")
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (enclitic form)
मार्गमाणस्यof (me) searching; while searching
मार्गमाणस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः; क्रियाविशेषणभावः)
TypeVerb
Rootमृग्/मार्ग् (धातु) → मार्गमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—शानच्/आनच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present participle, आत्मनेपदी); पुल्लिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; मे इत्यनेन सह सम्बन्धः (मे मार्गमाणस्य = while I was searching)
गतःgone; elapsed
गतः:
कर्ता-सम्बन्धः (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; संवत्सरः इत्यस्य विशेषणम् (संवत्सरः गतः = a year passed)
संवत्सरःa year
संवत्सरः:
कर्ता (गतः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तदाthen; at that time
तदा:
अधिकरण (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

'Presuming that Sugriva was waiting there, I entered the formidable cave. While I was searching for the demon there, one year passed.

V
Vāli
S
Sugrīva

FAQs

Steadfastness in undertaking one’s duty: even when outcomes are delayed, persistence in a righteous task is upheld.

Vāli enters the cave believing Sugrīva is waiting outside; the search and fight extend so long that an entire year elapses.

Endurance and perseverance—continuing the pursuit of the enemy despite prolonged hardship.