Shloka 117

यदि गच्छति पातालं ततोऽभ्यधिकमेव वा।सर्वथा रावणस्तावन्न भविष्यति राघव।।।।

yadi gacchati pātālaṃ tato 'bhyadhikam eva vā | sarvathā rāvaṇas tāvan na bhaviṣyati rāghava ||

ถึงแม้ราวณะจะหนีลงสู่ปาตาล หรือดำดิ่งลึกยิ่งกว่านั้นก็ตาม โอ้ราฆวะ เขาย่อมไม่อาจดำรงอยู่ได้ไม่ว่ากรณีใด

यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
गच्छतिgoes
गच्छति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पातालम्to the underworld
पातालम्:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
ततःfrom there, beyond that
ततः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/क्रम-अव्यय (from there/thereafter)
अभ्यधिकम्to an even further/lower region
अभ्यधिकम्:
कर्म (Goal)
TypeAdjective
Rootअभ्यधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (implicit गमन-स्थानम्)
एवindeed, even
एव:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
सर्वथाin any case
सर्वथा:
प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (in every way)
रावणःRāvaṇa
रावणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तावत्so long, until then
तावत्:
काल/अवधि (Limit)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-अव्यय (so long/as much)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
भविष्यतिwill be / will survive
भविष्यति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
राघवO Rāghava (Rāma)
राघव:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

'Even if Ravana escapes into the nether world or into a world still lower, he cannot save himself by any means, O Rama !

R
Rama (Raghava)
L
Lakshmana
R
Ravana
P
Patala (underworld)

FAQs

Adharma ultimately has no refuge: wrongdoing (Ravana’s abduction) invites inevitable accountability, reinforcing moral order.

Lakshmana strengthens Rama’s determination by asserting that Ravana cannot escape the consequences of his crime.

Righteous certainty and courage—confidence that justice will prevail when pursued with steadfast effort.