Shloka 1
रामक्रोधवर्णनम्
Lakshmana’s Counsel to the Enraged Rama
तप्यमानं तथा रामं सीताहरणकर्शितम्।लोकानामभवे युक्तं सांवर्तकमिवानलम्।।।।वीक्षमाणं धनुस्सज्यं निश्श्वसन्तं पुनः पुनः।दग्धुकामं जगत्सर्वं युगान्ते च यथा हरम्।।।।अदृष्टपूर्वं सङ्क्रुद्धं दृष्ट्वा रामं तु लक्ष्मणः।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता।।।।
tapyamānaṃ tathā rāmaṃ sītā-haraṇa-karśitam |
lokānām abhav e yuktaṃ sāṃvartakam ivānalam ||
vīkṣamāṇaṃ dhanuḥ sajya_toggle:
พระรามผู้ร้อนรุ่มและอ่อนล้าด้วยความทุกข์จากการลักพาสีตา ดูประหนึ่งไฟสํวรรตกะที่พร้อมทำลายโลกทั้งหลายให้พินาศ พระองค์เพ่งมองคันศรที่ขึ้นสายแล้วครั้งแล้วครั้งเล่า ถอนลมหายใจร้อนแรงราวกับปรารถนาจะเผาผลาญสรรพจักรวาล—ดุจพระหระ (พระศิวะ) ในกาลสิ้นยุค ครั้นลักษมณ์เห็นพระรามกริ้วกราดอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน จึงประนมมือ ทั้งลำคอแห้งผาก แล้วกราบทูลถ้อยคำ
Tormented and emaciated due to Sita's abduction, resembling the fire at the time of dissolution of the creation, ready to destroy the world, Rama looked at his bow strung again and again, breathing hot sighs like Lord Siva at the end of the creation, wishing to burn down the world in a rage. Lakshmana who had never seen Rama in such anger before said to him with folded hands and parched throat.
FAQs
Power must be governed by dharma; even just grief can become indiscriminate destruction if not checked by wise counsel and self-mastery.
Immediately after Sītā’s abduction, Rāma’s sorrow erupts into world-burning wrath; Lakṣmaṇa prepares to address him respectfully to steady his course.
Lakṣmaṇa’s humility and loyal counsel (vinaya, bhakti, and hita-vacana) are emphasized as the stabilizing force beside an enraged Rāma.