Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण।।।।के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्तास्सौम्य ममेश्वराः।

bhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃ hṛtāyām api lakṣmaṇa | ke hi loke priyaṃ kartuṃ śaktāḥ saumya mameśvarāḥ ||

หากนางไวเทหีถูกกลืนกิน—หรือแม้เพียงถูกลักพาไป—แล้วไซร้ โอ้พระลักษมณ์ผู้สุภาพ ในโลกนี้แม้ในหมู่เทวะ ใครเล่าจะสามารถทำให้ความสุขเกิดแก่เราได้?

भक्षितायाम्when (she is) devoured
भक्षितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभक्षित (कृदन्त; √भक्ष्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); सति-सप्तमी (locative absolute)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: indeed/for)
वैदेह्याम्in/when Vaidehi (Sita)
वैदेह्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; सति-सप्तमी
हृतायाम्when (she is) abducted
हृतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहृत (कृदन्त; √हृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); सति-सप्तमी
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-शब्दः (particle: also/even)
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
केwhich (ones)? who?
के:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्रश्नवाचक
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
प्रियम्what is dear/pleasing
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive) ‘to do’
शक्ताःable
शक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (कृदन्त; √शक्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘able’
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
ईश्वराःlords, gods
ईश्वराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

If Sita has been devoured or kidnapped, none in this world or even gods could do anything to make me happy, O handsome Lakshmana !

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
Vaidehī (Sītā)

FAQs

Marital fidelity and responsibility are treated as dharma: Sītā’s loss would render all worldly consolations meaningless, underscoring the sanctity of the spousal bond.

Rāma voices despair that no power—human or divine—can restore his happiness if Sītā is harmed or abducted.

Single-minded devotion and emotional truthfulness (he does not mask grief).