Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

गता विचेतुं पुष्पाणि फलान्यपि च वा पुनः।अथवा पद्मिनीं याता जलार्थं वा नदीं गता।।3.60.9।।

gatā vicetuṃ puṣpāṇi phalāni api ca vā punaḥ |

athavā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā || 3.60.9 ||

“หรือบางทีนางไปเก็บดอกไม้ หรือเก็บผลไม้; หรือไปยังสระบัว หรือไปยังแม่น้ำเพื่อหาน้ำ”

yatnātby effort
yatnāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootyatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Ablative: by/through effort)
mṛgayamāṇaḥsearching
mṛgayamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootmṛgaya (नामधातु/धातु)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (Present middle participle), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
āsasādafound/encountered
āsasāda:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sad (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
vanein the forest
vane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
priyāmhis beloved
priyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
śoka-rakta-īkṣaṇaḥwith eyes reddened by grief
śoka-rakta-īkṣaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśoka + rakta + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘śokena raktaṃ īkṣaṇam yasya’ (eyes reddened by grief)
śokātfrom grief
śokāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootśoka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Ablative: from/owing to grief)
unmattaḥmad
unmattaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootunmatta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण
ivaas if
iva:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
lakṣyateis seen/appears
lakṣyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√lakṣ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (appears/is perceived)

'Maybe she has gone to pluck flowers or fruits. Or to the lotus-pond or river to fetch water.'

R
Rāma
S
Sītā
P
padminī (lotus-pond)
N
nadī (river)

FAQs

Dharma includes restraint and balanced judgment: even in distress, Rāma considers ordinary, truthful explanations before concluding the worst.

Rāma continues reasoning through possibilities, shifting from fearful outcomes to plausible daily activities like collecting flowers or fetching water.

Practical discernment—Rāma’s hope is guided by reason, not denial.