Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

हा लक्ष्मण महाबाहो पश्यसि त्वं प्रियां क्वचित्।हा प्रिये क्व गता भद्रे हा सीतेति पुनः पुनः।।3.60.35।।

hā lakṣmaṇa mahābāho paśyasi tvaṃ priyāṃ kvacit | hā priye kva gatā bhadre hā sīteti punaḥ punaḥ || 3.60.35 ||

“โอ้ ลักษมณะ ผู้มีแขนอันเกรียงไกร เจ้าเห็นนางผู้เป็นที่รักของข้าหรือไม่ ณ ที่ใดสักแห่ง? โอ้ ที่รักเอ๋ย! แม่ผู้ประเสริฐ เจ้าไปไหน? โอ้ สีตา!”—พระองค์ทรงร่ำร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า

हाalas! / oh!
हा:
सम्बोधन-प्रयोग (address/exclamation; not a kāraka)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय; शोक/आह्वानसूचक निपात)
Formअव्ययम्; निपातः (शोक/विस्मय/आह्वानार्थक interjection)
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
सम्बोधन (addressee)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
महाबाहोO long-armed one
महाबाहो:
सम्बोधन (addressee-epithet)
TypeNoun
Rootमहाबाहु (महा + बाहु) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular); समासः—कर्मधारयः (महान् बाहुः यस्य/महाबाहुः)
पश्यसिdo you see
पश्यसि:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्) (धातु)
Formलट्-लकारः (Present); परस्मैपदम्; मध्यम-पुरुषः (2nd person); एकवचनम् (singular)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (agent/subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया/प्रथमा-एकवचनरूपम् (here: प्रथमा-एकवचनम् as explicit subject)
प्रियाम्(my) beloved (lady)
प्रियाम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (Accusative singular)
क्वचित्anywhere / at any place
क्वचित्:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्ययम्; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-क्रियाविशेषणम् (adverb of place/indefiniteness)
हाalas! / oh!
हा:
सम्बोधन-प्रयोग (exclamation)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय; शोक/आह्वानसूचक निपात)
Formअव्ययम्; निपातः (interjection)
प्रियेO beloved
प्रिये:
सम्बोधन (addressee)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
क्वwhere?
क्व:
क्रियाविशेषण (interrogative adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb of place)
गता(she) has gone
गता:
क्रिया/भाव (predicative: has gone)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम् (agreeing with implied ‘सा’ = Sītā)
भद्रेO noble lady / O gentle one
भद्रे:
सम्बोधन (addressee-epithet)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
हाalas! / oh!
हा:
सम्बोधन-प्रयोग (exclamation)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय; शोक/आह्वानसूचक निपात)
Formअव्ययम्; निपातः (interjection)
सीतेO Sita
सीते:
सम्बोधन (addressee)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (quotative marker; not a kāraka)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचकः (quotative particle)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/आवृत्ति-वाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of repetition)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/आवृत्ति-वाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of repetition)

O long-armed Lakshmana, are you able to see my beloved anywhere? O noble lady, O darling, where have you gone? O Sita ! SIta !

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā

FAQs

Dharma includes reliance on righteous companionship: Rāma turns to Lakṣmaṇa in crisis, modeling shared duty and truthful acknowledgment of distress rather than concealment.

Rāma openly cries out to Lakṣmaṇa and repeatedly calls for Sītā while searching.

Sincere fidelity and emotional honesty—his repeated calling shows unwavering attachment grounded in commitment.