Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

जटायुरावणयुद्धम्

Jatayu’s Combat with Ravana

ततोऽस्य सशरं चापं मुक्तामणिविभूषितम्।चरणाभ्यां महातेजा बभञ्ज पतगेश्वरः।।।।

tato ’sya sa-śaraṁ cāpaṁ muktā-maṇi-vibhūṣitam |

caraṇābhyāṁ mahā-tejā babhañja patageśvaraḥ ||

แล้วพญาแห่งปักษาผู้ทรงเดช ได้ใช้เท้าทั้งสองบดทำลายคันศรของราวณะ—ประดับด้วยมุกดาและรัตนะ—พร้อมทั้งลูกศรให้แหลกสิ้น

tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Sequence)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormKrama-avyaya (क्रम-अव्यय)
asyaof him (Ravana)
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
sa-śaramtogether with the arrow
sa-śaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsa + śara (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Tatpuruṣa ‘with arrow’; Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of cāpam
cāpambow
cāpam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootcāpa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
muktāmaṇi-vibhūṣitamadorned with pearls and gems
muktāmaṇi-vibhūṣitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmuktā + maṇi + vibhūṣita (प्रातिपदिक; PPP)
FormSamāsa: Tatpuruṣa ‘adorned with pearls and gems’; Kṛdanta: Kta (क्त) of √bhūṣ (भूष्) with vi-; Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of cāpam
caraṇābhyāmwith (his) two feet
caraṇābhyām:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Dvivacana
mahā-tejāḥglorious
mahā-tejāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Karmadhāraya ‘greatly radiant’; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of patageśvaraḥ
babhañjabroke
babhañja:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootbhañj (भञ्ज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, past/imperfect), Prathama-puruṣa, Ekavacana
patageśvaraḥlord of birds (Jatāyu)
patageśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpataga + īśvara (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Tatpuruṣa ‘lord of birds’; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana

The glorious lord of birds crushed with his feet the bow and arrow of Ravana with pearls and gems encrusted.

J
Jatāyu (Patageśvara)
R
Rāvaṇa
B
bow (cāpa)
A
arrow (śara)
P
pearls (muktā)
G
gems (maṇi)

FAQs

Active resistance to wrongdoing: dharma is upheld not only by counsel but, when necessary, by force used to stop harm.

In the aerial fight, Jatāyu physically disables Rāvaṇa’s weaponry by breaking his bow.

Fearless resolve and martial competence used in defense of a righteous cause.