Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

मायामृगदर्शनम्

The Vision of the Illusory Deer

इह त्वं भव सन्नद्दो यन्त्रितो रक्ष मैथिलीम्।।।।अस्यामायत्तमस्माकं यत्कृत्यं रघुनन्दन।

iha tvaṃ bhava sannaddho yantrito rakṣa maithilīm | asyām āyattam asmākaṃ yat kṛtyaṃ raghunandana ||

เจ้าจงอยู่ที่นี่ให้พร้อมสรรพ มีวินัยและความระวัง จงพิทักษ์ไมถิลีไว้ โอ ผู้เป็นความชื่นใจแห่งวงศ์รฆุ เพราะภารกิจของเราทั้งปวงย่อมขึ้นอยู่กับความปลอดภัยของนาง

इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भवbe
भव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन
सन्नद्धःready/armed
सन्नद्धः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसन्नद्ध (प्रातिपदिक; √नह्/नध् with सम्-)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/निष्पन्न-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate with 'भव')
यन्त्रितःrestrained/alert
यन्त्रितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयन्त्रित (प्रातिपदिक; √यम्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्
रक्षprotect
रक्ष:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन
मैथिलीम्Maithilī (Sītā)
मैथिलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमैथिली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अस्याम्in her/on her
अस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम
आयत्तम्dependent
आयत्तम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Rootआ + यत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: 'dependent')
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन; सर्वनाम
यत्whatever/which
यत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative) qualifying 'कृत्यम्'
कृत्यम्the task (to be done)
कृत्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक; √कृ + यत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligation noun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रघुनन्दनO delight of the Raghu line
रघुनन्दन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरघु + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

O Lakshmana, delight of the Raghu dynasty, be very alert and restrained and protect Sita. Whatever duty we have to perform depends on her protection.

L
Lakṣmaṇa
M
Maithilī (Sītā)
R
Raghu dynasty

FAQs

Dharma includes vigilant protection of the vulnerable; safeguarding Sītā is presented as the condition upon which all other rightful action depends.

Rāma prepares to pursue the deer and assigns Lakṣmaṇa the duty of guarding Sītā at the hermitage.

Responsibility and alertness: Lakṣmaṇa is urged to be both ready (sannaddha) and self-controlled (yantrita).