Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

मारीचस्य रावणं प्रति नीत्युपदेशः

Maricha’s Counsel on Kingship and Ruin to Ravana

ये तीक्ष्णमन्त्रास्सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै।विषमे तुरगा श्शीघ्रा मन्दसारथयो यथा।।।।

ye tīkṣṇamantrāḥ sacivā bhajyante saha tena vai | viṣame turagāḥ śīghrā mandasārathayo yathā ||

เสนาบดีผู้ยึดถืออุบายอันแข็งกร้าวและไม่ชอบธรรม ย่อมพินาศไปพร้อมกับเจ้านายผู้นั้น ดุจม้าเร็วที่ล้มพังบนทางขรุขระ เมื่อถูกขับโดยสารถีอันเชื่องช้า

येwho (those who)
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
तीक्ष्णमन्त्राःharsh-counselled
तीक्ष्णमन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण-मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (तीक्ष्णाः मन्त्राः यस्य/ये = harsh in counsel)
सचिवाःministers
सचिवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
भज्यन्तेare broken/ruined
भज्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभञ्ज् (धातु)
Formलट् (Present) आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: are broken/overthrown)
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी/association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे (with)
तेनwith him/that one
तेन:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात/particle; emphatic
विषमेon uneven (ground)
विषमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; अधिकरणे (locative)
तुरगाःhorses
तुरगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
शीघ्राःswift
शीघ्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; तुरगाः इति विशेषणम्
मन्दसारथयः(when) the charioteers are slow
मन्दसारथयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्द-सारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (मन्दः सारथिः = slow charioteer)
यथाas
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative ‘as/like’)

Persons who walk the righteous path go down in this world along with their kith and kin due to the mistakes committed by others .

M
Mārīca
R
Rāvaṇa
S
saciva (ministers)
S
sārathi (charioteer)
T
turaga (horses)

FAQs

Adharma in policy and counsel harms both leadership and administration; collective responsibility in governance demands wise strategy.

Mārīca argues that destructive royal policy drags ministers down with the king, illustrated through a chariot metaphor.

Nīti (sound statecraft) and competent guidance—good leadership prevents even capable agents from failing.