Previous Verse

Shloka 27

मारीचोपदेश

प्रतिषेधः / Ravana Rejects Maricha’s Counsel and Orders the Golden Deer Deception

आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य।एतद्यथावत्प्रतिगृह्य बुद्ध्या यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम्।।3.40.27।।

āsādya taṃ jīvitasaṃśayas te mṛtyur dhruvo hy adya mayā virudhya |

etad yathāvat pratigṛhya buddhyā yad atra pathyaṃ kuru tat tathā tvam ||3.40.27||

หากเจ้าเข้าเผชิญเขา ชีวิตเจ้าจะตกอยู่ในความไม่แน่นอน; แต่หากวันนี้เจ้าขัดขืนข้า ความตายย่อมแน่นอน จงรับรู้ด้วยปัญญาโดยชอบ แล้วทำ ณ ที่นี้และบัดนี้ สิ่งที่เป็นประโยชน์แท้แก่เจ้าเถิด

आसाद्यhaving confronted
आसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund): "having confronted/approached"
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
जीवितसंशयःone whose life is in doubt
जीवितसंशयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजीवित + संशय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (जीविते संशयः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of त्वम् implied)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
ध्रुवःcertain
ध्रुवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of मृत्युः)
हिindeed
हि:
Hetu-bodhaka (हेतुबोधक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (indeed/for)
अद्यtoday, now
अद्य:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक
मयाby me
मया:
Karaṇa/Agent-association (करण/सह)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विरुध्यhaving opposed
विरुध्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + रुध् (धातु)
Formल्यप् अव्ययकृदन्त (gerund): "having opposed/quarrelled"
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
यथावत्properly
यथावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (properly, as it should be)
प्रतिगृह्यhaving accepted
प्रतिगृह्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + ग्रह् (धातु)
Formल्यप् अव्ययकृदन्त (gerund): "having accepted"
बुद्ध्याwith (your) understanding
बुद्ध्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; करण (instrument: with intellect)
यत्whatever which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
अत्रhere
अत्र:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (here)
पथ्यम्proper, beneficial
पथ्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (what is wholesome/proper)
कुरुdo
कुरु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तद्-सम्बन्ध (correlative)
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (thus, in that manner)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

A wise counsellor should give advice to the king only when his opinion is sought and that too with folded hands, if he wishes his own prosperity.

R
Rāvaṇa
M
Mārīca
R
Rāma (implied by 'him')

FAQs

Dharma rejects coercion and intimidation as tools of decision-making. The verse shows adharma in leadership: fear is used to force compliance rather than seeking satya-based counsel.

Rāvaṇa corners Mārīca with a threat: facing Rāma is dangerous, but disobeying Rāvaṇa is immediately fatal—pressuring Mārīca to cooperate in the plot.

The implied virtue is moral courage—choosing what is truly ‘pathyam’ (wholesome/right) despite threats. The verse highlights how difficult dharmic choice becomes under coercion.