Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

एकोनचत्वारिंशः सर्गः (Aranyakanda 39): राक्षसस्य रामत्रासवर्णनम् / The Demon’s Account of Rama

Fear

यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।।।।अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।।।।

yadi śūrpaṇakhāhetoḥ janasthānagataḥ kharaḥ |

ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ ||

หากคระผู้สถิต ณ ชนสถาน ด้วยเหตุแห่งศูรปณขาได้ล่วงเกินขอบเขต และก่อนหน้านี้ถูกพระรามผู้ทรงประกอบกิจโดยไม่ยากเย็นประหารแล้ว—จงกล่าว ณ ที่นี้ตามความจริงเถิดว่า พระรามได้ล่วงธรรมข้อใด?

यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
शूर्पणखाहेतोःfor Surpanakha's sake
शूर्पणखाहेतोः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootशूर्पणखा + हेतु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: शूर्पणखायाः हेतु:); पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी
जनस्थानगतःgone to/at Janasthana
जनस्थानगतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजनस्थान + गत (प्रातिपदिक; गम्-धातोः क्त)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुषः: जनस्थाने गतः); क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (of खरः)
खरःKhara
खरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
अतिवृत्तःhaving overstepped
अतिवृत्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण
हतःslain
हतः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विधेय-भाव (predicate)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: formerly)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartr-karana (कर्तृ-करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया
अक्लिष्टकर्मणाby one whose deeds are effortless
अक्लिष्टकर्मणा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्लिष्ट + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (अक्लिष्टं कर्म यस्य); पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया; विशेषण (of रामेण)
अत्रhere
अत्र:
Desha (देश/Place)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्; परस्मैपदम्; मध्यमपुरुष; एकवचन
यथातत्त्वम्truly, as it is
यथातत्त्वम्:
Prakara (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा + तत्त्व (अव्यय-भाव)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb): 'according to reality'
कःwhat? / who?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी
व्यतिक्रमःtransgression, violation
व्यतिक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यति + क्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा

For the sake of Surpanakha, Khara of Janasthana committed excesses and got killed by Rama who can accomplish things with ease.Tell me truly if Rama did violate anything here.

M
Marīca
R
Rāvaṇa
Ś
Śūrpaṇakhā
K
Khara
J
Janasthāna
R
Rāma

FAQs

Punishment follows transgression: Marīca frames Rāma’s killing of Khara as a response to overreach, challenging any claim that righteous defense is itself a violation.

Marīca argues with Rāvaṇa’s grievance narrative: if Khara was slain after exceeding limits, then Rāma is not at fault—thus Rāvaṇa lacks moral grounds for revenge.

Commitment to Satya (truth): insisting on an honest accounting of who violated norms first.