Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

अष्टत्रिंशः सर्गः — मारीचोपदेशः

Maricha’s Warning and the Memory of Rama’s Power

अजातव्यञ्जनश्रीमान्पद्मपत्रनिभेक्षणः।एकवस्त्रधरो धन्वी शिखी कनकमालया।।3.38.14।।शोभयन् दण्डकारण्यं दीप्तेन स्वेन तेजसा।अदृश्यत ततो रामो बालचन्द्र इवोदितः।।3.38.15।।

ajāta-vyañjana-śrīmān padma-patra-nibhekṣaṇaḥ |

eka-vastra-dharo dhanvī śikhī kanaka-mālayā || 3.38.14 ||

śobhayan daṇḍakāraṇyaṁ dīptena svena tejasā |

adṛśyata tato rāmo bāla-candra ivoditaḥ || 3.38.15 ||

พระรามยังไร้เครา งามสง่า ดวงเนตรดุจกลีบบัว ทรงนุ่งห่มเพียงผืนเดียว ถือคันศร มวยผมมัดไว้ และทรงสวมพวงมาลัยทอง—พระองค์ปรากฏสุกสว่าง ณ ที่นั้น ด้วยรัศมีแห่งเตชะของพระองค์เอง ราวกับทรงประดับป่าทัณฑกะให้วิจิตร งดงามดุจพระจันทร์เสี้ยวอ่อนเพิ่งโผล่พ้นขอบฟ้า

ajāta-vyañjana-śrīmānhandsome, with beard-marks not yet grown
ajāta-vyañjana-śrīmān:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootajāta + vyañjana + śrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (यस्य व्यञ्जनं न जातं सः; श्रीमान्)
padma-patra-nibha-īkṣaṇaḥlotus-petal-eyed
padma-patra-nibha-īkṣaṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootpadma + patra + nibha + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य ईक्षणे पद्मपत्रनिभे)
eka-vastra-dharaḥwearing a single garment
eka-vastra-dharaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rooteka + vastra + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (एकं वस्त्रं धरति)
dhanvībearing a bow
dhanvī:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootdhanvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (bow-bearing)
śikhīwith a topknot
śikhī:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootśikhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (having a topknot/crest)
kanaka-mālayāwith a golden garland/chain
kanaka-mālayā:
Karaṇa (करण/instrument/association)
TypeNoun
Rootkanaka + mālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः तत्पुरुष (कनकस्य माला)
śobhayanbeautifying
śobhayan:
Karta (कर्ता; rāmaḥ as agent)
TypeVerb
Rootśubh (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
daṇḍaka-araṇyamthe Dandaka forest
daṇḍaka-araṇyam:
Karma (कर्म; śobhayan)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka + araṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
dīptenabright
dīptena:
Viśeṣaṇa (विशेषण of tejasā)
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dīp)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण
svenahis own
svena:
Viśeṣaṇa (विशेषण of tejasā)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; स्वकीयवाचक विशेषण
tejasāby (his) splendor
tejasā:
Karaṇa (करण; शोभनहेतु)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
adṛśyataappeared/was seen
adṛśyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलङ् (Imperfect, passive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद/कर्मणि प्रयोग (was seen/appeared)
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (thereafter)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता; adṛśyata)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bāla-candraḥa young moon
bāla-candraḥ:
Upamāna (उपमान; iva के साथ)
TypeNoun
Rootbāla + candra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (young + moon)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक निपात (comparative particle)
uditaḥrisen
uditaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootudita (कृदन्त-प्रातिपदिक; ud-√i)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण

Thereafter, handsome Rama, with eyes like lotus petals, beards ungrown, clad in a single garment with knotted hair on the head, wielding a bow, with a chain of gold, luminous with his own lustre enhanced the glory of Dandaka forest by looking like the young moon just risen.

R
Rāma
D
Daṇḍakāraṇya
D
dhanuḥ (bow)

FAQs

Dharma is portrayed as luminous and beautifying: the presence of a righteous protector brings order and auspiciousness even to a dangerous wilderness.

The text describes Rāma’s youthful yet radiant appearance as he stands prepared to guard the sacrificial setting in Daṇḍaka.

Tejas joined with restraint—Rāma’s splendor is not mere beauty but the visible sign of inner discipline and righteous purpose.