Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

दूषणवधः

The Slaying of Dūṣaṇa and the Rout of Khara’s Host

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे।साधुसाध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन्।।।।

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau dūṣaṇaṃ nihataṃ raṇe |

sādhusādhviti kākutsthaṃ sarvabhūtāny apūjayan ||

ครั้นเห็นทูษณะถูกสังหารในศึก ล้มลงกับพื้นดินแล้ว สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างสรรเสริญกากุตสถะ (พระราม) โห่ร้องว่า “ดีแล้ว! ดีแล้ว!”

tamhim
tam:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): having seen
patitamfallen
patitam:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Root√pat (धातु) + kta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'दूषणम्/तम्' इति विशेषण
bhūmauon the ground
bhūmau:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
dūṣaṇamDūṣaṇa
dūṣaṇam:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootdūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
nihatamslain
nihatam:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootni-√han (धातु) + kta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'दूषणम्' इति विशेषण
raṇēin battle
raṇē:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sādhuwell done
sādhu:
सम्बोधन/उद्गार (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्ययवत्)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक निपात/उद्गार (interjection: well done)
sādhuwell done
sādhu:
सम्बोधन/उद्गार (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootsādhu (अव्ययवत्)
Formअव्यय; पुनरुक्त-प्रशंसा (repeated exclamation)
itithus
iti:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-कारक (quotative particle)
kākutsthamKākutstha (Rama)
kākutstham:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootkākutstha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sarvabhūtāniall beings
sarvabhūtāni:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootsarva + bhūta (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (all beings); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
apūjayanpraised/hailed
apūjayan:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootā-√pūj (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

Seeing Dusaana collapse dead on the ground, all beings hailed Rama, saying, 'Well done, well done'.

D
Dūṣaṇa
R
Rāma

FAQs

Public moral recognition of righteous action: when a protector removes a grave threat, the world (symbolically ‘all beings’) affirms dharma through praise.

Dūṣaṇa is dead; the surrounding beings witness the outcome and celebrate Rāma’s victory.

Rāma’s role as a guardian of order—his victory is portrayed as beneficial beyond a personal duel.