Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

खरसेनासङ्ग्रामः

The Battle with Khara’s Host at the Hermitage

हयान्काञ्चनसन्नाहान्रथयुक्तान्ससारथीन्।।।।गजांश्च सगजारोहान्सहयान्सादिनस्तथा।पदातीन्समरे हत्वा ह्यनयद्यमसादनम्।।।।

hayān kāñcanasannāhān rathayuktān sasārathīn ||

gajāṃś ca sagajārōhān sahayān sādinās tathā |

padātīn samare hatvā hy anayad yamasādanam ||

ในสมรภูมิ พระองค์ทรงประหารม้าซึ่งประดับเครื่องเทียมทองคำ รถศึกพร้อมสารถี ช้างพร้อมควาญและผู้ขี่ เหล่าทหารม้าพร้อมพาหนะ และทหารราบทั้งหลาย ส่งพวกเขาไปสู่สำนักแห่งยมะ เทพแห่งความตาย

हयान्horses
हयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
काञ्चनसन्नाहान्with golden trappings
काञ्चनसन्नाहान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन + सन्नाह (प्रातिपदिक); काञ्चनसन्नाह (समस्तपद)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः ‘काञ्चनः सन्नाहः’ (golden harness/armour); हयान् इति विशेष्यस्य
रथयुक्तान्yoked to chariots
रथयुक्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरथ + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक); रथयुक्त (समस्तपद)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) √युज्; तत्पुरुषः ‘रथे युक्ताः’ (yoked to chariots); हयान् इति विशेष्यस्य
ससारथीन्along with charioteers
ससारथीन्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ) + सारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अव्ययीभावः ‘सारथिभिः सह’ (together with charioteers); रथयुक्तान्/हयान् इति विशेष्यस्य
गजान्elephants
गजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
सगजारोहान्with elephant riders
सगजारोहान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस + गजारोह (प्रातिपदिक); गज + आरोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अव्ययीभावः ‘गजारोहैः सह’ (with elephant-riders); गजान् इति विशेष्यस्य
सहयान्together with horses
सहयान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस + हय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अव्ययीभावः ‘हयैः सह’ (with horses); सादिनः इति विशेष्यस्य
सादिनःhorsemen
सादिनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (कविषु प्रायः -इन्-शब्देषु); ‘सादिन्’ = अश्वारोही (horseman)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/तुल्यतार्थक-क्रियाविशेषणम् (likewise)
पदातीन्infantrymen
पदातीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive) — ‘having killed’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic particle)
अनयत्sent/led
अनयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यमसादनम्the abode of Yama (death)
यमसादनम्:
Gati/Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootयम + सादन (प्रातिपदिक); यमसादन (समस्तपद)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (षष्ठी) ‘यमस्य सादनम्’

He killed horses with golden armours yoked to the chariots along with charioteers, elephants along with riders, the cavalry along with their horses and infantry and sent them all to the abode of death.

R
Rāma
Y
Yama (as yamasādana)
H
horses (haya)
E
elephants (gaja)

FAQs

Dharma recognizes the grim necessity of force in a just battle: when aggressors persist, the protector must end the threat, even at great cost.

Rama devastates the enemy’s full military formation—chariots, elephants, cavalry, and infantry.

Protective resolve—Rama does not waver until the hostile force is neutralized.