Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

उत्पातदर्शनं खरसैन्यसमागमश्च

Omens of calamity and the approach of Khara’s army

सिंहनादं विसृजतामन्योन्यमभिगर्जताम्।चापानि विस्फ़ारयतां जृम्भतामप्यभीक्ष्णशः।।3.24.28।।विप्रघुष्टस्वनानां च दुन्धुभींश्चापि निघ्नताम्।तेषां सुतुमुलश्शब्दः पूरयामास तद्वनम्।।3.24.29।।

siṃhanādaṃ visṛjatām anyonyam abhigarjatām |

cāpāni visphārayatāṃ jṛmbhatām apy abhīkṣṇaśaḥ || (3.24.28) ||

vipraghuṣṭasvanānāṃ ca dundubhīṃś cāpi nighnatām |

teṣāṃ sutumulaś śabdaḥ pūrayāmāsa tad vanam || (3.24.29) ||

ในสำนวนนี้พรรณนาซ้ำดังเดิม: พวกเขาคำรามดุจสิงห์ ตะโกนท้าทายกันไม่ขาดสาย ดีดสายคันธนูอยู่เนือง ๆ โห่ร้องกึกก้องและตีมโหระทึกดุนดุภี จนเสียงอึกทึกนั้นแผ่เต็มไปทั่วพงไพร

tenaby that
tena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; 'by that'
śabdenaby the sound
śabdena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśabda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
vitrastāḥalarmed
vitrastāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-tras (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; 'frightened/alarmed'
śvāpadāḥwild animals
śvāpadāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśvā-pada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; तत्पुरुष (उपपद): 'श्वानां पदं/गमनं येषां' = wild beasts
vana-cāriṇaḥroaming in the forest
vana-cāriṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvana (प्रातिपदिक) + cārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता-विशेषण), बहुवचन; तत्पुरुष: 'वने चरन्ति' = forest-roaming
dudruvuḥran
dudruvuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdru (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; 'ran'
yatrawherever
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb): 'where/wherever'
niḥ-śabdamsilence, a silent (place)
niḥ-śabdam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootniḥ (उपसर्ग/अव्यय) + śabda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारय: 'निःशब्दम्' = silent place/state
pṛṣṭhataḥbackwards, behind
pṛṣṭhataḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛṣṭhatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण: 'from behind/backwards'
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
vyalokayanlooked back
vyalokayan:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-avalok (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; 'they looked' (with na = did not look)

O long-armed Lakshmana! see these calamitous phenomena that forebode mass destruction of men and demons.

F
forest (vana)
B
bows (cāpa)
D
dundubhi (drums)
R
rākṣasa warriors (implied)

FAQs

The repetition heightens the contrast: dharma faces not only physical threat but also the manufactured fear of massed violence.

A reiterated battle-sound tableau emphasizes the rākṣasa host’s aggressive, chaotic approach.

Steadfast courage (dhairya) in the face of intimidation—implicitly attributed to Rāma and his cause.