Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

उत्पातदर्शनं खरसैन्यसमागमश्च

Omens of calamity and the approach of Khara’s army

प्रतिकूलितुमिच्छामि न हि वाक्यमिदं त्वया।शापितो मम पादाभ्यां गम्यतां वत्स मा चिरम्।।।।

pratikūlitum icchāmi na hi vākyam idaṃ tvayā | śāpito mama pādābhyāṃ gamyatāṃ vatsa mā ciram ||

เรามิปรารถนาให้เจ้าขัดขืนถ้อยคำนี้ของเราเลย ด้วยสัตย์สาบานอันผูกไว้ ณ เท้าของเรา โอ้ลูกรัก จงไปเถิดโดยพลัน อย่าชักช้า

प्रतिकूलितुम्to oppose
प्रतिकूलितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootप्रति + कूलय्/कूल (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to oppose/act adversely’
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
वाक्यम्statement/word
वाक्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वाक्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; कर्तृ-करण (agent) with implied passive/obligation sense
शापितःbound/placed under a curse
शापितः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(त्वम्) शापितः’ इति अव्यक्त-कर्तृक वाक्यांशः
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
पादाभ्याम्by (my) feet
पादाभ्याम्:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual)
गम्यताम्go (be gone)
गम्यताम्:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/आज्ञार्थे प्रयोगः (let it be gone / go!)
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
माdo not
मा:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive particle)
चिरम्long/delayed
चिरम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formकाल-अव्यय (adverb of time), ‘long (time)’

O dear, I do not like you to oppose this word of honour. You must touch my feet andgo without delay.

R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

When a righteous protector gives a necessary command for safety, dharma requires timely compliance rather than debate—especially in emergencies.

Lakshmana is hesitant to leave Rama; Rama insists he must immediately carry out the protective task regarding Sītā.

Rama’s steadfast authority and commitment to truth-bound resolve; Lakshmana is called to show disciplined obedience.