Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

खर

शूर्पणखा-संवादः | Khara and Surpanakha: Lament, Reproach, and the Janasthana Crisis

रामतेजोभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि।।।स हि तेजस्समायुक्तो रामो दशरथात्मजः।भ्राता चास्य महावीर्यो येन चास्मि विरूपिता।।।।

rāma-tejobhibhūto hi tvaṁ kṣipraṁ vinaśiṣyasi | sa hi tejas-samāyukto rāmo daśarathātmajaḥ | bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā ||

เมื่อถูกเดชพระรามครอบงำ เจ้าจักพินาศโดยเร็ว เพราะพระราม โอรสท้าวทศรถ ทรงประกอบด้วยรัศมีอันยิ่งใหญ่ และพระอนุชาของพระองค์ก็เป็นมหาวีรบุรุษ—ผู้นั้นเองที่ทำให้ข้าพิกลรูป

राम-तेजः-अभिभूतःoverpowered by Rama's brilliance
राम-तेजः-अभिभूतः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootराम (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + अभि√भू (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य तेजः) + उपपद-सम्बन्धः; अर्थः ‘अभिभूतः’ = overwhelmed
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/स्त्री (common), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
विनशिष्यसिyou will perish
विनशिष्यसि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि√नश् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
तेजः-समायुक्तःendowed with brilliance
तेजः-समायुक्तः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootतेजस् (प्रातिपदिक) + सम्-आ√युज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तृतीया/सह-भावार्थ-तत्पुरुषः (तेजसा समायुक्तः = endowed with brilliance)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दशरथ-आत्मजःson of Dasharatha
दशरथ-आत्मजः:
समानााधिकरण/अप्पोज़िशन (Apposition to रामः)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दशरथस्य आत्मजः)
भ्राताbrother
भ्राता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
महावीर्यःvery valiant
महावीर्यः:
विशेषण (Qualifier of भ्राता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महद् वीर्यं यस्य/महावीर्यः = very valiant)
येनby whom
येन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुं, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
विरूपिताdisfigured
विरूपिता:
विधेय-विशेषण (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootवि√रूप्/रूप (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अस्मि’ इत्यनेन सह विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)

Let down by the brilliance of Rama, son of Dasaratha, you will be soon destroyed. He is mighty and his brother who has disfigured me is very valiant.

R
Rāma
D
Daśaratha
L
Lakṣmaṇa (implied as the brother who disfigured her)
Ś
Śūrpaṇakhā
K
Khara

FAQs

The verse underscores a dharmic idea through consequence: unrighteous aggression collapses before righteous tejas. Satya is expressed as recognition of Rama’s true stature and the inevitability of defeat for unjust attackers.

Śūrpaṇakhā warns Khara that Rama’s power will destroy him, emphasizing Rama’s radiance and the valor of Rama’s brother who mutilated her.

Rama’s tejas (righteous brilliance) and the brother’s vīrya (valor) are highlighted—strength portrayed as inherent and effective against adharma.