Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

हेमन्तवर्णनम् तथा भरतधर्मनिष्ठा-चिन्तनम्

Winter Description and Reflection on Bharata’s Devotion

खर्जूरपुष्पाकृतिभिश्शिरोभिः पूर्णतण्डुलैः।शोभन्ते किञ्चिदानम्राश्शालयः कनकप्रभाः।।।।

kharjūrapuṣpākṛtibhiḥ śirobhiḥ pūrṇataṇḍulaiḥ | śobhante kiñcidānamrāḥ śālayaḥ kanakaprabhāḥ ||

ทุ่งข้าวสาลี (ศาลี) ที่สุกปลั่งดุจทองงามนัก; รวงของมันมีปลายคล้ายดอกอินทผลัม เต็มด้วยเมล็ดสุก จึงเอนก้มลงเล็กน้อยเพราะน้ำหนัก

खर्जूर-पुष्प-आकृतिभिःwith shapes like date-flowers
खर्जूर-पुष्प-आकृतिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootखर्जूर (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; करणम् (instrumental: 'with forms')
शिरोभिःwith heads (ears of grain)
शिरोभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; करणम्
पूर्ण-तण्डुलैःwith full grains of rice
पूर्ण-तण्डुलैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) + तण्डुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; करणम्; विशेषण-प्रयोगः (for शिरोभिः/शालयः contextually)
शोभन्तेare splendid
शोभन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
किञ्चित्slightly
किञ्चित्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्ययम् (adverb: 'a little')
आनम्राःbent down
आनम्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + नम् (धातु) -> आनम्र (कृदन्त/विशेषण)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (for शालयः)
शालयःrice-fields / rice plants
शालयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशालि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्ता
कनक-प्रभाःgolden-shining
कनक-प्रभाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकनक (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (for शालयः)

The Sun risen at the distant horizon looks like the Moon, his lengthening rays covered with snow and dew.

FAQs

A quiet dharmic lesson of humility: what is truly full (prosperous, ripe) naturally bows—suggesting modesty as an ethical ideal.

A descriptive passage of the countryside/forest-edge agriculture during winter, focusing on ripened paddy.

Humility and the capacity to learn moral meaning from ordinary sights.