Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

The Glory of Prayāga

Mahātmyā of the Confluence

वासुदेव उवाच । मम वाक्यं तु कर्तव्यं तव स्नेहाद्ब्रवीम्यहम् । नित्यं यज्ञरतो भूत्वा प्रयागे विगतज्वरः

vāsudeva uvāca | mama vākyaṃ tu kartavyaṃ tava snehādbravīmyaham | nityaṃ yajñarato bhūtvā prayāge vigatajvaraḥ

วาสุเทวะตรัสว่า: “เจ้าจงกระทำตามวาจาของเราเถิด เรากล่าวด้วยความรักต่อเจ้า จงเป็นผู้ตั้งมั่นในยัญญะเป็นนิตย์ และเมื่ออยู่ ณ ประยาค จงปราศจากไข้และความทุกข์ร้อน”

वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम (my)
वाक्यम्word; instruction
वाक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषणार्थक-अव्ययम् (indeed)
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्य-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विधेय-भावः (to be done/should be done)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (your)
स्नेहात्from/owing to affection
स्नेहात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेत्वर्थे (because of affection)
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (I)
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative: always)
यज्ञरतःdevoted to sacrifice
यज्ञरतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सप्तमी/तत्पुरुष-भावः (यज्ञे रतः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया (having become)
प्रयागेat Prayāga
प्रयागे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
विगतज्वरःfree from fever
विगतज्वरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत (वि-गम् धातु + क्त) + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहि-समासः (विगतः ज्वरः यस्य सः)

Vāsudeva (Vishnu/Krishna)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: स्नेहाद्ब्रवीम्यहम् = स्नेहात् ब्रवीमि अहम् (त् + ब् → द्ब्; ब्रवीमि + अहम् → ब्रवीम्यहम्)

V
Vāsudeva
P
Prayāga
Y
Yajña

FAQs

It highlights Prayāga as a spiritually potent tīrtha where religious practice (yajña/worship) is linked with relief from suffering and affliction.

By framing the instruction as spoken “out of affection” and urging steady devotion in sacred practice, it presents disciplined worship as an expression of loving commitment to the divine.

One should heed wise, benevolent counsel and maintain consistent righteous practice; such steadiness is portrayed as bringing inner well-being (“freedom from fever/torment”).