Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Glory of Nīla Mountain and the Prelude to King Ratnagrīva’s Legend

सर्वतीर्थावगाहेन कृतपुण्यात्मनोऽमलाः । यथावच्छृण्वते मह्यं श्रद्दधानाय विस्तरात्

sarvatīrthāvagāhena kṛtapuṇyātmano'malāḥ | yathāvacchṛṇvate mahyaṃ śraddadhānāya vistarāt

ผู้บริสุทธิ์ทั้งหลาย ผู้ซึ่งได้สั่งสมบุญด้วยการอาบน้ำในตีรถะทั้งปวง จงฟังถ้อยคำของข้าพเจ้าให้ถูกต้องเถิด ผู้มีศรัทธาเอ๋ย เมื่อข้าพเจ้าจะกล่าวอธิบายโดยพิสดาร

सर्वतीर्थावगाहेनby bathing/immersing in all sacred places
सर्वतीर्थावगाहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व-तीर्थ-अवगाह (प्रातिपदिक; अवगाह = अव + √गाह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां तीर्थानाम् अवगाहः)
कृतपुण्यात्मनःof those whose selves are made meritorious
कृतपुण्यात्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृत-पुण्य-आत्मन् (प्रातिपदिक; कृत = √कृ (कृदन्त), पुण्य, आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (कृतं पुण्यं यस्य आत्मा)
अमलाःpure, spotless
अमलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
यथावत्properly, as it should be
यथावत्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
शृण्वतेthey listen
शृण्वते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष?—न; आत्मनेपद, प्रथमा?; रूपम्: शृण्वते = वर्तमानकाले आत्मनेपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन (they listen)
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
श्रद्दधानायto the faithful one
श्रद्दधानाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootश्रद्दधान (प्रातिपदिक; √धा with श्रद्धा- उपसर्गार्थ)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रायः), ‘श्रद्धां दधाति’ इति
विस्तरात्in detail, at length
विस्तरात्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत्; पञ्चमी (5th/अपादान) एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषणार्थः (ablatival adverb)

Unspecified narrator/speaker (context needed to identify the dialogue pair precisely)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: तीर्थावगाहेन = तीर्थ + अवगाहेन; पुण्यात्मनोऽमलाः = पुण्यात्मनः + अमलाः (विसर्ग-लोप/ऽ); यथावच्छृण्वते = यथावत् + शृण्वते (त् + श् → च्छ्)

FAQs

It treats tīrtha-immersion as a purifier that makes one “spotless” and “meritorious,” preparing the listener to receive teaching properly.

The verse frames the teaching as something that bears fruit when heard attentively and with trust, highlighting śravaṇa supported by śraddhā.

Approach sacred instruction with inner purity, careful attention (“yathāvat”), and receptivity, and be willing to hear a full, detailed exposition (“vistarāt”).