Adhyaya 116

บทนี้เริ่มด้วยพระศรีรามประกอบสันธยา-วันทนะ ณ ฝั่งแม่น้ำโคตมี แล้วทรงประชุมสภา เกิดข้อโต้แย้งเรื่องรามายณะฉบับที่ ‘รจนาต่างแบบ’ ชัมพวานผู้กล่าวว่ารับสืบมาจากสายพรหมา ขออนุญาตเล่า ‘รามายณะโบราณ’ จึงบรรยายพระเจ้าทศรถออกศึก คำสอนว่าด้วยการบูชาและถือพรตเอกาทศี–ทวาทศี พิธีปุตรกาเมษฏิ และการประสูติพร้อมการตั้งนามของเจ้าชายทั้งสี่ ต่อมามีตอนพราหมณ์-รากษส แสดงวิธีไถ่บาป (ปรายัศจิตตะ) ด้วยการอาบน้ำคงคาค์และถวายใบพิลวะแด่พระศิวะ เล่าถึงการศึกษา การจัดการอภิเษกสมรส และข้อพิพาทเรื่องมุหูรตะซึ่งตัดสินด้วยหลักของพระสุริยะว่าให้ยึดกฎตามถิ่น (เทศ-ธรรม) พระชนกสวดอ้อนวอนพระศิวะ ตั้งปณิธานเรื่องคันศรอชคาวะ และพระรามทรงยกคันศรสำเร็จ จึงสมควรแก่การอภิเษกกับพระสีดา เรื่องราวสรุปเหตุการณ์ใหญ่—การเนรเทศ วาลีวธและการสนทนาธรรม ภารกิจหนุมาน สงครามลงกา บทสรรเสริญพระศิวะ การใช้อชคาวะเป็นอุบายข้ามสมุทร ความพินาศของราวณะ และพิธีราชาภิเษก ปลายบทประกาศอานิสงส์ว่า การฟังหรือสาธยายรามายณะโบราณนี้ย่อมทำลายบาปและนำสู่โมกษะ