Shloka 26
Matsya Purana — Intermediate Dissolution
अविज्ञेयमविज्ञातं जगत् स्थास्नु चरिष्णु च ततः स्वयम्भूर् अव्यक्तः प्रभवः पुण्यकर्मणाम् //
avijñeyamavijñātaṃ jagat sthāsnu cariṣṇu ca tataḥ svayambhūr avyaktaḥ prabhavaḥ puṇyakarmaṇām //
จากหลักการอันไม่อาจหยั่งรู้และไม่เป็นที่รู้จักนั้น โลกทั้งปวง—ทั้งที่อยู่นิ่งและที่เคลื่อนไหว—บังเกิดขึ้น และจากนั้นเองผู้บังเกิดด้วยตน (สวยัมภู) ผู้ไม่ปรากฏ (อว்யกตะ) อันเป็นบ่อเกิดแห่งกรรมบุญและผลของกรรม จึงปรากฏขึ้น
FAQs
It frames creation (sarga) as emerging from an unmanifest, unknowable source (avyakta), from which the moving and unmoving cosmos unfolds—implying that even after dissolution, manifestation can re-emerge from that same unmanifest ground.
By calling the unmanifest source the basis from which “puṇya-karmas” proceed, it reinforces moral causality: kings and householders should uphold dharma and perform meritorious acts, trusting that righteous action is rooted in—and aligned with—the cosmic order.
No direct Vāstu or iconographic rule is stated here; the takeaway is foundational: rituals and sacred architecture are traditionally grounded in cosmology—linking visible forms (manifest) back to the avyakta principle they symbolically represent.