Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अध्याय ५८ — वानरध्वजस्य महेन्द्रास्त्रप्रयोगः

Chapter 58: Arjuna’s Deployment of the Indra-Weapon

तथैव दिव्यं गाण्डीवं धनुरादाय पाण्डव: । शत्रुघ्नं वेगवान्‌ हृष्टो भारसाधनमुत्तमम्‌,इसी प्रकार हर्षमें भरे हुए वेगशाली पाण्डुनन्दन अर्जुन भी भार सहन करनेमें समर्थ और शत्रुओंका नाश करनेवाला उत्तम एवं दिव्य गाण्डीव धनुष लेकर बहुतसे स्वर्णभूषित विचित्र बाणोंकी वर्षा कर रहे थे। पराक्रमी पार्थ अपने धनुषसे छूटे हुए बाणसमूहोंद्वारा तुरंत ही आचार्य द्रोणकी बाण-वर्षाको नष्ट करते जाते थे। यह एक अद्भुत-सी बात थी

tathaiva divyaṃ gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya pāṇḍavaḥ | śatrughnaṃ vegavān hṛṣṭo bhārasādhanam uttamam ||

ครั้นแล้ว อรชุนผู้เป็นปาณฑพ ผู้ว่องไวและเปี่ยมด้วยความปีติ ก็ยกคันศรทิพย์ “คาณฑีวะ” ขึ้น—อาวุธอันประเสริฐซึ่งทนแรงตึงมหาศาลและเป็นผู้ทำลายศัตรูได้. เขากระหน่ำโปรยลูกศรหลากลายประดับทองอันรุ่งโรจน์เป็นห่าฝน; และด้วยกระสุนศรที่พุ่งออกจากคันศรของตน เขาก็สกัดและทำลายสายฝนแห่งศรของโทรณะได้โดยฉับพลัน. ภาพนั้นน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก.

तथाthus, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
गाण्डीवम्Gāṇḍīva (Arjuna's bow)
गाण्डीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
पाण्डवःthe Pāṇḍava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
शत्रुघ्नम्enemy-slaying
शत्रुघ्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशत्रुघ्न
FormNeuter, Accusative, Singular
वेगवान्swift, impetuous
वेगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवेगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
हृष्टःdelighted, exhilarated
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
भारसाधनम्able to bear weight/strain
भारसाधनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभारसाधन
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

वैशम्पायन (Vaiśampāyana)
पाण्डव / अर्जुन (Pāṇḍava / Arjuna)
गाण्डीव (Gāṇḍīva bow)
आचार्य द्रोण (Ācārya Droṇa)
बाण (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined strength: even in battle, excellence lies in controlled skill and steadfast purpose—meeting force with mastery rather than uncontrolled fury, reflecting the kṣatriya ideal of duty-bound courage.

Vaiśampāyana describes Arjuna seizing the divine Gāṇḍīva and unleashing rapid volleys of arrows that neutralize Droṇa’s arrow-rain, creating a striking, almost miraculous spectacle of countering weaponry.