Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection

Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa

स तैहयैर्वातजवैर्बृहदूभि: पुत्रो विराटस्य सुवर्णकक्षै: व्यध्वंसयत्‌ तद्‌ रथिनामनीकं ततो5वहत्‌ पाण्डवमाजिमध्ये

sa taihayair vātajavair bṛhadūbhiḥ putro virāṭasya suvarṇakakṣaiḥ vyadhvaṃsayat tad rathinām anīkaṃ tato ’vahat pāṇḍavam ājimadhye

ไวศัมปายนะกล่าวว่า ด้วยม้าตัวใหญ่เหล่านั้นซึ่งเร็วประหนึ่งลม—มีผ้ารัดเครื่องเทียมปลายหลังประดับทอง—อุตตระ โอรสแห่งวิราฏะ ขับพุ่งไปอย่างรวดเร็ว ให้ม้าเหยียบย่ำและทำลายกระบวนทัพของนักรบรถศึกฝ่ายเการพ แล้วพาอรชุนผู้เป็นปาณฑพเข้าสู่กลางสมรภูมิ.

सःhe (Uttara)
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तैःby those
तैः:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
हयैःhorses
हयैः:
Karana
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
वातजवैःhaving wind-like speed
वातजवैः:
Karana
TypeAdjective
Rootवात-जव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
बृहदूभिःwith large/strong (horses)
बृहदूभिः:
Karana
TypeNoun
Rootबृहदू (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
विराटस्यof Virata
विराटस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootविराट (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
सुवर्णकक्षैःwith golden girths/straps
सुवर्णकक्षैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुवर्ण-कक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
व्यध्वंसयत्he crushed/destroyed
व्यध्वंसयत्:
TypeVerb
Rootध्वंस् (धातु) + वि (उपसर्ग) + णिच्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
रथिनाम्of the chariot-warriors
रथिनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
अनीकम्army/host
अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
अवहत्he carried/drove (him)
अवहत्:
TypeVerb
Rootवह् (धातु) + अव (उपसर्ग)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पाण्डवम्the Pandava (Arjuna)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आजिin battle
आजि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआजि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Virāṭa
U
Uttara (son of Virāṭa)
A
Arjuna (Pāṇḍava)
K
Kaurava chariot-warriors
H
horses
C
chariot
B
battle-array (anīka)

Educational Q&A

The verse highlights decisive action and courage in service of a righteous aim: when fear is overcome and one acts with skill and resolve, confusion in conflict can be broken and the just cause advanced.

Uttara, driving a chariot drawn by very swift horses, charges into the Kaurava chariot-warriors’ formation, breaks their array, and brings Arjuna into the center of the battlefield.