Shloka 1
कृप-अर्जुन रथयुद्धम्
Kṛpa–Arjuna Chariot Engagement
हि ० न हुक है आम द्विपञज्चाशत्तमो< ध्याय: पितामह भीष्मकी सम्मति भीष्म उवाच कला: काष्ठाश्च युज्यन्ते मुहूर्ताश्न दिनानि च अर्धमासाक्ष मासाक्ष नक्षत्राणि ग्रहास्तथा,भीष्मजीने कहा--कला, काष्ठा, मुहूर्त, दिन, मास, पक्ष, नक्षत्र, ग्रह, ऋतु और संवत्सर--ये सब एक-दूसरेसे जुड़ते हैं। इस तरह कालके इन छोटे-छोटे विभागोंद्वारा यह सम्पूर्ण कालचक्र चल रहा है
bhīṣma uvāca | kalāḥ kāṣṭhāś ca yujyante muhūrtāś ca dināni ca | ardhāmāsāś ca māsāś ca nakṣatrāṇi grahās tathā ||
ภีษมะกล่าวว่า “กะลาและกาษฐาเรียงร้อยเป็นมุหูรตะ มุหูรตะรวมเป็นวัน วันรวมเป็นกึ่งเดือนและเดือน อีกทั้งยังกำหนดกาลด้วยนักษัตรและการเคลื่อนของดาวเคราะห์ด้วย.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Time is an ordered continuum: minute units combine into larger measures, and the whole cosmic cycle proceeds through this structured linkage. The implied ethical frame is that dharma and human effort operate within a larger, dependable order that cannot be bypassed.
Bhishma is speaking in a reflective, instructive mode, describing how traditional measures of time—from very small units up to months, nakshatras, and planetary motions—fit together, setting a philosophical backdrop for understanding events as part of a larger temporal cycle.