Shloka 11
Śamī-vṛkṣe śastra-nidhāna and Entry into Virāṭa’s Capital (शमीवृक्षे शस्त्रनिधानम्)
गाण्डीवं च महद् गाढं लोके च विदितं नृणाम् । तच्चेदायुधमादाय गच्छामो नगरं वयम् | क्षिप्रमस्मान् विजानीयूुर्मनुष्या नात्र संशय:,“तुम्हारा गाण्डीव धनुष तो बहुत बड़ा और भारी है। संसारके सब लोगोंमें उसकी प्रसिद्धि है। ऐसी दशामें यदि हम अस्त्र-शस्त्र लेकर नगरमें चलेंगे, तो यहाँ सब लोग हमें शीघ्र ही पहचान लेंगे। इसमें संशय नहीं है
gāṇḍīvaṃ ca mahad gāḍhaṃ loke ca viditaṃ nṛṇām | tac ced āyudham ādāya gacchāmo nagaraṃ vayam | kṣipram asmān vijānīyur manuṣyā nātra saṃśayaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “คันธนูกาณฑีวะนั้นใหญ่และหนักยิ่ง ทั้งเป็นที่รู้จักแพร่หลายในหมู่มนุษย์ทั่วโลก หากเรานำอาวุธเช่นนั้นเข้าเมือง ชาวเมืองย่อมจำเราได้โดยเร็ว—หาได้มีข้อสงสัยไม่”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Fame can become a liability: distinctive symbols of power (like Arjuna’s Gāṇḍīva) can expose one’s identity. The verse highlights prudent restraint—choosing concealment and timing over display—when dharma requires completing a vow (incognito living) without provoking premature conflict.
During the Virāṭa episode, the speakers consider going into the city while carrying weapons. They note that the Gāṇḍīva is universally recognizable; if they carry it openly, people will quickly identify them, endangering their incognito status.