आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
उत्तर उवाच श्रुता मे शड्खशब्दाश्न भेरीशब्दाश्न पुष्कला: | कुण्जराणां निनदतां व्यूढानीकेषु तिषताम्,उत्तरने कहा--वीरवर! इसमें संदेह नहीं कि मैंने बहुत बार शंखध्वनि सुनी है। रणभेरियोंके भयंकर शब्द भी बहुत बार मेरे कानोंमें पड़े हैं और व्यूहबद्ध सेनाओंमें खड़े हुए चिग्धाड़नेवाले गजराजोंके शब्द भी मैंने सुने हैं
uttara uvāca śrutā me śaṅkhaśabdāś ca bherīśabdāś ca puṣkalāḥ | kuñjarāṇāṁ ninadatāṁ vyūḍhānīkeṣu tiṣṭhatām ||
อุตตระกล่าวว่า “ข้าพเจ้าเคยได้ยินเสียงสังข์มาหลายครั้ง และเสียงกลองศึกที่กึกก้องกังวานก็เช่นกัน ข้าพเจ้ายังเคยได้ยินเสียงแตรของช้างศึกเมื่อมันยืนอยู่ท่ามกลางกองทัพที่จัดกระบวนเป็นขบวนรบ”
उत्तर उवाच
The verse highlights the outward signs of warfare—conches, drums, and elephants—and suggests a contrast between familiarity with war’s sounds and the deeper courage and discernment required in actual combat.
Uttara speaks to a warrior, asserting that he has often heard the typical sounds of battle—conches, drums, and elephants in formation—implying prior exposure to martial scenes as the conversation moves toward the prospect of fighting.