Shloka 13
त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः
The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight
शतसूर्य शतावर्त शतबिन्दु शताक्षिमत्
Vaiśampāyana uvāca: śatasūrya-śatāvarta-śatabindu-śatākṣimat matsyadeśake rājā virāṭaḥ abhedya-kalpaṃ nāma kavacaṃ jagrāha; yat kenāpi astrā-śastrena na chidyate. tasmin sūrya-sama-prabhāḥ śataṃ phullikāḥ, śatam āvartāḥ, śataṃ bindavaḥ (sūkṣma-cakrāṇi), śataṃ ca netra-sadṛśākārāṇi cakrāṇi nirmmitāni. aparaṃ ca adhaḥ-ūrdhvaṃ saugandhika-jātīyānāṃ śataṃ kamalākṛtayaḥ paṅkti-baddhā babhūvuḥ.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ในแคว้นมัตสยะ พระราชาวิราฏทรงสวมเกราะนาม “อเภทยกัลปะ” ดุจเกราะอันมิอาจทำลายได้—ไม่ว่าอาวุธพุ่งหรืออาวุธถือด้วยมือก็ไม่อาจฟันให้ขาดได้ เกราะนั้นประดับปุ่มนูนสว่างดุจสุริยะหนึ่งร้อย มีลวดลายวนเป็นเกลียวหนึ่งร้อย มีจุดวงกลมเล็กละเอียดหนึ่งร้อย และมีรูปจักรคล้ายดวงตาหนึ่งร้อย อีกทั้งตั้งแต่เบื้องล่างขึ้นไปถึงเบื้องบน ยังมีรูปดอกบัวหอมหนึ่งร้อยเรียงเป็นแถวอย่างเป็นระเบียบ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rājadharma in practice: a ruler must be equipped to protect the kingdom. The ‘invulnerable’ armor symbolizes preparedness and the obligation to shield subjects in times of danger, not merely personal glory.
The narrator describes King Virāṭa of the Matsya realm putting on a famed, weapon-proof armor called Abhedya-kalpa, detailing its many sun-bright and lotus-like decorative motifs.