Shloka 31
द्रौपद्याः भीमसेन-प्रबोधनम्
Draupadī Awakens Bhīmasena
न राजा राजवत् किंचित् समाचरति कीचके । दस्यूनामिव धर्मस्ते न हि संसदि शोभते,“यह राजा होकर भी कीचकके प्रति कुछ भी राजोचित न्याय नहीं कर रहा है। मत्स्यराज! तुम्हारा यह लुटेरोंका-सा धर्म इस राजसभामें शोभा नहीं देता। तुम्हारे निकट इस कीचकढद्वारा मुझपर मार पड़ी, यह कदापि उचित नहीं कहा जा सकता। यहाँ जो सभासद् बैठे हैं, वे भी कीचकका यह अत्याचार देखें
na rājā rājavat kiñcit samācarati kīcake | dasyūnām iva dharmas te na hi saṃsadi śobhate ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “กษัตริย์ผู้นี้มิได้ประพฤติสิ่งใดให้สมกับเป็นกษัตริย์ต่อกีจกะเลย โอ้พระราชาแห่งมัตสยะ ‘ธรรม’ ของท่านที่ประหนึ่งธรรมของโจรผู้ร้าย หาเหมาะแก่ท้องพระโรงไม่ ที่ข้าถูกกีจกะทำร้าย ณ ที่นี้ต่อหน้าท่าน ย่อมมิอาจเรียกว่าชอบธรรมได้ และเหล่าเสนาบดีที่นั่งอยู่ ณ ที่นี้ล้วนเป็นพยานแห่งการอุกอาจนี้”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Royal authority is validated by rājadharma—impartial justice and protection within the court. When a ruler tolerates a powerful offender, the ‘dharma’ operating becomes indistinguishable from banditry and is unworthy of a public assembly.
In the Matsya court, Kīcaka commits violence, and the king fails to restrain or punish him. The speaker condemns this failure as unkingly conduct, declaring that such lawlessness disgraces the assembly and that the courtiers are witnesses to the wrongdoing.