Shloka 9
दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् । तत्र तत्रैव सक्ता5भूज्न चचाल च पश्यताम्,वहाँ आते ही दमयन्तीके अंगोंपर उन महामना नरेशोंकी दृष्टि पड़ी। उसे देखनेवाले राजाओंमेंसे जिसकी दृष्टि दमयन्तीके जिस अंगपर पड़ी, वहीं लग गयी, वहाँसे हट न सकी
tasyā gātreṣu patitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām | tatra tatraiva saktābhūn na cacāla ca paśyatām ||
สายตาของเหล่ากษัตริย์ผู้มีใจยิ่งใหญ่ครั้นตกต้องอวัยวะของนางแล้ว ก็ยึดติดอยู่ ณ ตรงนั้นตรงนั้นเอง; แม้กำลังเฝ้ามองอยู่ก็มิอาจเคลื่อนคลายหรือเหลียวไปทางอื่นได้
बृहदश्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory attraction can seize the mind, implying the ethical need for self-restraint (dama) especially in rulers, whose dharma includes mastery over desire and steady judgment.
As Damayantī appears before the assembled kings, their eyes fall upon her and become fixed on whichever part they notice, unable to turn away—emphasizing her extraordinary beauty and its effect on the onlookers.