Shloka 1
#:73:.8 #::23-:.7 (0) हि २ 7 त्रिपञज्चाशत्तमो<्ध्याय: नल-दमयन्तीके गुणोंका वर्णन, उनका परस्पर हम राग और हंसका दमयन्ती और नलको एक-दूसरेके संदेश सुनाना बृहृदश्चव उवाच आसीद्ू राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली । उपपन्नो गुणैरिप्टे रूपवानश्वकोविद:,बृहदश्वने कहा--धर्मराज! निषधदेशमें वीरसेनके पुत्र नल नामसे प्रसिद्ध एक बलवान् राजा हो गये हैं। वे उत्तम गुणोंसे सम्पन्न, रूपवान् और अश्वसंचालनकी कलामें कुशल थे
bṛhadaśva uvāca | āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī | upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ ||
พราหทัศวะกล่าวว่า “ข้าแต่ธรรมราชา ในแคว้นนิษธะกาลก่อนมีพระราชานามว่า นละ โอรสแห่งวีรเสนะ ผู้ทรงเดชานุภาพ พระองค์เพียบพร้อมด้วยคุณธรรมอันประเสริฐ รูปโฉมงดงาม และชำนาญยิ่งในศิลปะแห่งการบังคับม้า เป็นที่เลื่องลือในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย”
बृहृदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ideal qualities of a ruler—strength guided by virtue, personal excellence, and practical competence. By presenting Nala as guṇavān (virtuous) and capable, the text prepares the reader to reflect on how even exemplary people may face adversity, and how dharma is tested through changing fortune.
Bṛhadaśva begins the Nala–Damayantī episode by introducing Nala: a famous king of Niṣadha, son of Vīrasena, powerful, handsome, and skilled with horses. This is the opening characterization before the story moves toward the mutual attraction of Nala and Damayantī and the events that follow.