Mahabharata 3.37.28 — Vana Parva, Adhyaya 37, Shloka 28

Vyāsa’s Counsel to Yudhiṣṭhira: Pratismṛti-vidyā, Arjuna’s Aśtra-Quest, and the Move to Kāmyaka

Devanagari script

नूनं ते भ्रातर: सर्वे त्वत्कथाभि: प्रजागरे

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | nūnaṃ te bhrātaraḥ sarve tvat-kathābhiḥ prajāgare, vīravara! niścayaṃ hi tvad-gamanaṃ kṛtvā te sarve bhrātaraḥ jāgaritāḥ santaḥ punaḥ punaḥ tava parākramam eva kathayiṣyanti manasā ca vinodayiṣyanti | pārtha! dīrgha-kālaṃ tava pravāsaṃ gate 'smākaṃ mano na bhogeṣu na ca dhaneṣu lapiṣyate; asmin jīvite 'pi na kaścid rasaḥ śeṣyate | tvayā vinā vayam etābhiḥ vastubhiḥ santoṣaṃ na prāpsyāmaḥ | pārtha! asmākaṃ sarveṣāṃ sukha-duḥkhe jīvana-maraṇe rājya-aiśvarye ca tvayi eva āyatte | bharata-kula-tilaka! kuntī-kumāra! mayā tvam visṛṣṭaḥ; kalyāṇaṃ prāpnuhi ||

Translation

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “แน่นอนว่า เมื่อท่านจากไปแล้ว บรรดาพี่น้องของท่านทั้งหมด โอวีรบุรุษผู้ประเสริฐ จะใช้ยามตื่นกล่าวถึงท่าน—เล่าขานวีรกรรมของท่านซ้ำแล้วซ้ำเล่า—เพื่อประคองใจและปลอบประโลมตนเอง. โอปารถะ! เมื่อท่านออกเดินทางสู่การเนรเทศอันยาวนาน ใจของเราจะไม่ยินดีในความสุขสำราญ ไม่ยินดีแม้ในทรัพย์สมบัติ; แม้ชีวิตเองก็จะไร้รสสิ้นเชิง. หากปราศจากท่าน เราจะไม่อาจพอใจในสิ่งใดเหล่านี้ได้. โอปารถะ! สุขและทุกข์ ชีวิตและความตาย ตลอดจนสิริราชสมบัติและอำนาจอธิปไตยของพวกเราทั้งหมด ล้วนขึ้นอยู่กับท่านแต่ผู้เดียว. โอผู้เป็นมงกุฎแห่งวงศ์ภารตะ โอราชบุตรแห่งกุนตี! ข้าได้ให้ท่านลาจากแล้ว—จงไปและบรรลุความสวัสดีเถิด”

Word by Word

• नूनम्: surely, indeed
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम्

• ते: of you, your
• ते: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• भ्रातरः: brothers
• भ्रातरः: Karta
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• त्वत्-कथाभिः: by/with talk about you
• त्वत्-कथाभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: त्वत् + कथा
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• प्रजागरे: in wakefulness, while awake
• प्रजागरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: प्रजागर
• Form: Masculine, Locative, Singular

• वीरवर: O best of heroes
• Type: Noun
• Root: वीरवर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Arjuna (Pārtha, Kuntī-kumāra)
• Arjuna's brothers (the Pāṇḍavas collectively)
• Bharata lineage (Bharata-kula)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage underscores the ethical weight of kinship and duty: a hero’s presence sustains not merely material success but the morale and stability of the family. It also implies that pleasures and wealth are secondary when dharma-bound relationships and shared responsibility are strained by exile.

What is happening in the narrative?

A narrator reports words addressed to Arjuna as he departs for a long exile. The speaker predicts that Arjuna’s brothers will stay awake speaking of his valor, and declares that their joy, contentment, and even royal fortune feel dependent on him, before formally granting him leave and wishing him auspiciousness.