Shloka 15
युधिछिर उवाच वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशमुपस्थितम् । तत्र नो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजा: क्वचित्
yudhiṣṭhira uvāca varṣāṇi dvādaśāraṇye trayodaśam upasthitam | tatra no nābhijānīyur vasato manujāḥ kvacit ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “พวกเราครบสิบสองปีในป่าแล้ว บัดนี้ปีที่สิบสามมาถึง ขอประทานพรให้ตลอดเวลานี้ ไม่ว่าเราจะพำนัก ณ ที่ใด มนุษย์ทั้งหลายอย่าได้รู้จำเราเลย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as disciplined fidelity to one’s pledged terms: success depends not only on endurance (twelve years of exile) but also on careful conduct and restraint in the final year, ensuring the vow is fulfilled without provoking recognition.
Yudhiṣṭhira, mindful that the exile’s final condition is the thirteenth year of living unrecognized, asks for a boon or assurance that the Pandavas can reside anywhere during that year without being identified by people.