Shloka 47
Indrajit’s Binding, Restoration by Viśalyā, and Counsel Restraining Rāvaṇa (Āraṇyaka Parva 273)
सृज्यते ब्रह्ममूर्तिस्तु रक्षते पौरुषी तनु: । रौद्रीभावेन शमयेत् तिसख््रो5वस्था: प्रजापते:,“ब्रह्माजीके रूपसे भगवान् सृष्टि करते हैं। परमपुरुष नारायणरूपसे इसकी रक्षा करते हैं तथा रुद्रस्वरूपसे सबका संहार करते हैं। इस प्रकार प्रजापालक भगवान्की ये तीन अवस्थाएँ हैं
sṛjyate brahmamūrtis tu rakṣate pauruṣī tanuḥ | raudrībhāvena śamayet tisro ’vasthāḥ prajāpateḥ ||
ภีมเสนกล่าวว่า “เมื่อทรงเป็นพรหมา พระผู้เป็นเจ้าทรงบันดาลการสร้าง; เมื่อทรงเป็นนารายณ์ผู้เป็นบุรุษสูงสุด ทรงอภิบาลรักษา; และเมื่อทรงรับภาวะแห่งรุทระ ทรงนำสรรพสิ่งเข้าสู่ความดับสูญ ดังนี้พระผู้ปกครองประชาทั้งหลายจึงมีสามภาวะ—การสร้าง การดำรง และการล่มสลาย”
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
The verse presents a functional theology: one supreme Lord is understood through three operative modes—creating as Brahmā, preserving as the Puruṣa (often identified with Nārāyaṇa/Viṣṇu), and dissolving as Rudra—thereby maintaining cosmic order.
Bhīma articulates a doctrinal explanation about the Lord’s governance of the world, describing how the same divine reality is spoken of in three roles corresponding to creation, protection, and dissolution.