Shloka 27
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
ध्यायन्तमर्जुनं दृष्टवा कस्माद् राजन् न कुप्यसि । राजन्! आपके जो भाई अर्जुन दो ही भुजाओंसे युक्त होनेपर भी सहस्र भुजाओंसे विभूषित कार्तवीर्य अर्जुनके समान पराक्रमी हैं, बाण चलानेमें अत्यन्त फुर्ती रखनेके कारण जो शत्रुओंके लिये काल, अन्तक और यमके समान भयंकर हैं; महाराज! जिनके शस्त्रोंके प्रतापसे समस्त भूपाल नतमस्तक हो आपके यज्ञमें ब्राह्मणोंकी सेवाके लिये उपस्थित हुए थे, उन्हीं इन देव-दानवपूजित पुरुषसिंह अर्जुनको चिन्तामग्न देखकर आप शत्रुओंपर क्रोध क्यों नहीं करते? || २४--२६ $ ।। दृष्टवा वनगतं पार्थमदु:ःखाह सुखोचितम्,इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अर्जुनाभिगमनपर्वणि द्रौपदीपरितापवाक्ये सप्तविंशोडध्याय:
vaiśampāyana uvāca | dhyāyantam arjunaṃ dṛṣṭvā kasmād rājan na kupyasi |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่ราชา เมื่อเห็นอรชุนจมอยู่ในภวังค์แห่งความคิด เหตุใดท่านจึงไม่กริ้ว? เขาแม้มีเพียงสองกร ก็เสมอด้วยการ์ตวีรยะอรชุนผู้เลื่องชื่อว่ามีพันกร; ด้วยความฉับไวแห่งการยิงศร เขาเป็นดุจกาล อันตกะ และยมต่อหน้าศัตรู; ด้วยเดชแห่งอาวุธของเขา กษัตริย์ทั้งปวงเคยก้มเศียรและมาสู่ยัญของท่านเพื่อปรนนิบัติพราหมณ์—เมื่อเห็นอรชุน ผู้เป็นสิงห์แห่งมนุษย์ อันเทพและทานวะสักการะ บัดนี้ถูกความกังวลครอบงำ เหตุใดท่านจึงไม่หันความพิโรธไปยังศัตรู?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames righteous indignation as part of kṣatriya-dharma: when a proven protector of dharma is wronged and sinks into anxious brooding, the king is urged to transform grief into just resolve against adharma, not into passive resignation.
Vaiśampāyana reports a rebuke addressed to a king: Arjuna—celebrated for unmatched martial prowess and past service to royal sacrifice and social order—is seen in the forest, troubled and contemplative. The speaker questions why the king does not become angry at the enemies responsible for this distress.