Shloka 223
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
तं॑ ते वनगतं दृष्टवा कस्मान्मन्युर्न वर्धते । विविध सवारियाँ और नाना प्रकारके वस्त्रोंस जिनका सत्कार होता था, उन्हीं भीमसेनको वनमें कष्ट उठाते देख शत्रुओंके प्रति आपका क्रोध प्रज्वलित क्यों नहीं होता?
taṁ te vanagataṁ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate |
เมื่อเห็นภีมเสนะ—ผู้เคยได้รับการยกย่องด้วยบริวารและพาหนะนานา และสวมอาภรณ์อันวิจิตร—บัดนี้อยู่ในป่าแบกความลำบาก เหตุใดพระพิโรธต่อศัตรูจึงไม่ลุกโชนและเพิ่มพูน?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse probes the ethical role of manyu (righteous indignation): when a noble person is unjustly reduced to suffering, a kṣatriya’s duty includes allowing justified anger to arise as moral energy for protecting dharma and resisting wrongdoing—without lapsing into blind rage.
Vaiśampāyana describes Bhīma’s fall from royal honor to forest hardship during exile and challenges the listener (implicitly a concerned ally/elder in the narration) about why their anger toward the Pandavas’ enemies does not intensify upon witnessing Bhīma’s suffering.