Shloka 15
श्रुत्वैतद् धर्मराजस्य भीमो वचनमत्रवीत् । तदा तु नृपतिर्गन्ता धर्मराजो युधिष्ठिर:,धर्मराजकी यह बात सुनकर भीमसेनने दूतसे इस प्रकार कहा--'दूत! तुम राजा दुर्योधनसे जाकर यह कह देना कि सम्राट् धर्मराज युधिष्ठिर तेरह वर्ष बीतनेके पश्चात् उस समय वहाँ पधारेंगे जब कि रणयज्ञमें अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा प्रजजलित की हुई रोषान्निमें वे तुम्हारी आहुति देंगे। जब रोषकी आगमें जलते हुए धृतराष्ट्रके पुत्रोंपर पाण्डव अपने क्रोधरूपी घीकी आहुति डालनेको उद्यत होंगे, उस समय मैं (भीमसेन) वहाँ पदार्पण करूँगा”
śrutvaitad dharmarājasya bhīmo vacanam abravīt | tadā tu nṛpatir gantā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของธรรมราชยุธิษฐิระแล้ว ภีมะกล่าวแก่ทูตว่า “จงไปบอกสุโยธนะเถิด—เมื่อครบสิบสามปี ธรรมราชยุธิษฐิระจักมาถึงตามกาลกำหนด มิใช่เพื่อประนีประนอม หากเพื่อประกอบ ‘ยัญแห่งศึก’ ให้บุตรแห่งธฤตราษฏระเป็นเครื่องบูชาในเพลิงพิโรธที่ลุกโชนด้วยศัสตราวุธ ครั้นเมื่อปาณฑพทั้งหลายพร้อมจะหลั่งเนยแห่งความกริ้วลงเหนือเหล่ากุรุ เมื่อนั้นเราภีมะจักไปถึงที่นั่นด้วย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames war as a grim, duty-bound act when justice is denied: after fulfilling the agreed term of exile, the Pāṇḍavas will demand what is rightfully theirs, and if refused, kṣatriya-dharma permits force. The ‘battle-sacrifice’ imagery warns that unchecked adharma leads to destructive consequences, turning wrath into a consuming ritual of retribution.
After hearing Yudhiṣṭhira’s position, Bhīma addresses a messenger and sends a hard message to Duryodhana: once the thirteen-year term is completed, Yudhiṣṭhira will come at the appointed time, and the conflict will be settled in war. Bhīma declares his readiness to appear when the Pāṇḍavas move to punish the sons of Dhṛtarāṣṭra.