Shloka 293
मुद्गलोपाख्यानम् — व्रीहिद्रोणदानं, दुर्वाससः परीक्षा, स्वर्गगुणप्रश्नः
Mudgala Episode: Rice-measure Charity, Durvāsas’ Test, Inquiry on Heaven
संजहूु: प्रद्गुतानश्वाञ्छरवेगान् धनूंषि च । चित्रसेनने उनसे कहा--'कुन्तीनन्दन! इस युद्धमें मुझे तुम अपना सखा चित्रसेन समझो।” यह सुनकर अर्जुनने चित्रसेनकी ओर दृष्टिपात किया। अपने सखाको युद्धमें अत्यन्त दुर्बल हुआ देख पाण्डवप्रवर अर्जुनने अपने धनुषपर प्रकट किये हुए उस दिव्यास्त्रका उपसंहार कर दिया। अर्जुनको अपना अस्त्र समेटते देख सब पाण्डवोंने भी दौड़ते हुए घोड़ोंको रोक लिया तथा वेगपूर्वक छूटनेवाले बाणों और धनुषोंका संचालन भी बंद कर दिया
sañjahūḥ pradgutān aśvān charavegān dhanūṃṣi ca |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พวกเขาหยุดม้าที่พุ่งทะยานไปข้างหน้า และยับยั้งคันธนูรวมทั้งอาวุธที่เคลื่อนไหวรวดเร็วดุจลูกศรให้สงบลง แล้วจิตรเสณะกล่าวแก่เขาว่า “โอ บุตรแห่งกุนตี ในศึกนี้จงนับเราว่าเป็นสหายของเจ้า—จิตรเสณะ” ครั้นอรชุนได้ฟังดังนั้นก็หันไปมองจิตรเสณะ; และเมื่อเห็นสหายของตนอ่อนแรงลงอย่างยิ่งในสนามรบ อรชุนผู้เป็นยอดแห่งปาณฑพจึงเรียกคืนอาวุธทิพย์ที่ตนได้สำแดงไว้บนคันธนู ครั้นเห็นอรชุนถอนอาวุธกลับ เหล่าปาณฑพทั้งหลายก็รีบเข้ามาเหนี่ยวรั้งม้าที่กำลังควบ และยุติการยิงรวมทั้งการใช้ธนูและลูกศรอย่างรุนแรงลง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, dharma includes restraint: when a friend or ally is endangered or weakened, one should avoid disproportionate force and act with propriety, recalling excessive power and preventing needless harm.
Citraseṇa asks Arjuna to treat him as a friend in the midst of battle. Arjuna, seeing Citraseṇa’s weakened state, withdraws a divine missile already invoked on his bow. Observing this, the other Pāṇḍavas also rein in their horses and stop the rapid discharge of arrows, effectively pausing the fight.