Shloka 423
Duryodhana Seized by Citraseṇa; Kaurava Petition to Yudhiṣṭhira (दुर्योधनापहारः / चित्रसेनगन्धर्वग्रहणम्)
यावत् षोडश वर्षाणि शिशूनां हाशिवास्तत: । जैसे पुरुषोंमें भगवान् रुद्र श्रेष्ठ हैं, उसी प्रकार स्त्रियोंमें आर्या उत्तम मानी गयी हैं। आर्या कुमार कार्तिकेयकी जननी हैं। लोग अपने अभीष्टकी सिद्धिके लिये उनका उपर्युक्त ग्रहोंसे पृथक् पूजन करते हैं। इस प्रकार मैंने ये कुमारसम्बन्धी महान् ग्रह बताये हैं। जबतक सोलह वर्षकी अवस्था न हो जाय, तबतक ये बालकोंका अमंगल करनेवाले होते हैं
yāvat ṣoḍaśa varṣāṇi śiśūnāṃ hāśivās tataḥ | yathā puruṣeṣu bhagavān rudraḥ śreṣṭhas tathā strīṣu āryā uttamā manyate | āryā kumāra-kārtikeyasya jananī | lokāḥ svābhīṣṭa-siddhaye tasyā uparyukta-grahebhyaḥ pṛthak pūjanaṃ kurvanti | iti mayā ete kumāra-sambandhinaḥ mahān grahāḥ kathitāḥ | yāvat ṣoḍaśa-varṣāvasthā na bhavati tāvat ete bālakānām amaṅgala-kārakā bhavanti ||
มารกัณฑेयกล่าวว่า “จนถึงอายุสิบหกปี เหล่า ‘ครหะ’ เหล่านี้ถูกนับว่าเป็นอิทธิพลอัปมงคลต่อเด็กทั้งหลาย. ดุจดังพระรุทระทรงเป็นผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่บุรุษ ฉันใด ในหมู่สตรี อารยา (Āryā) ก็ได้รับการยกย่องว่าสูงสุดฉันนั้น. อารยาเป็นมารดาของกุมารการ์ตติเกยะ. ผู้คนปรารถนาความสำเร็จแห่งสิ่งที่ตนมุ่งหมาย จึงบูชานางเป็นการเฉพาะ แยกต่างหากจากครหะที่กล่าวมาแล้ว. ดังนี้เราได้พรรณนาครหะอันยิ่งใหญ่ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับกุมาร; ตราบใดที่เด็กยังไม่ถึงสิบหกปี ก็กล่าวกันว่าครหะเหล่านี้นำความอัปมงคลแก่เยาว์วัย.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage frames childhood as a spiritually vulnerable period: up to sixteen years, certain grahas are believed to cause inauspicious effects, so protective devotion is advised—especially separate worship of Āryā, honored as Kumāra Kārttikeya’s mother, to secure desired well-being and success.
Mārkaṇḍeya concludes an explanation about powerful grahas associated with Kumāra. He ranks Rudra as supreme among males and Āryā as supreme among females, notes that people worship Āryā independently of those grahas for the fulfillment of wishes, and reiterates that these influences are considered harmful to children until they reach sixteen.