Shloka 166
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
Devanagari script
न शवनुवन्ति ते भोक्तुं पश्य धर्मभूतां वर । धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ कौशिक! देखो, जिनके यहाँ भोजनका भण्डार भरा पड़ा है, उन्हें प्राय: संग्रहणी सता रही है, वे उसका उपभोग नहीं कर पाते
Transliteration
na śaknuvanti te bhoktuṃ paśya dharmabhūtāṃ vara | dharmātmāṇāṃ śreṣṭha kauśika paśya, yeṣāṃ gṛhe bhojanabhāṇḍāgāraṃ pūrṇaṃ tiṣṭhati, teṣāṃ prāyaḥ saṃgrahaṇī pīḍā vartate; te tad upabhoktuṃ na śaknuvanti ||
Translation
นายพรานกล่าวว่า “พวกเขาไม่อาจเสวยได้—จงดูเถิด ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ทรงธรรม โอ้เกาศิกะ ผู้เลิศในหมู่ผู้มีคุณธรรม จงดู: แม้ผู้ที่เรือนเต็มไปด้วยเสบียงอาหาร ก็มักถูกโรค ‘สังคฺรหณี’ อันบั่นทอนกำลังย่อยครอบงำ จึงไม่อาจบริโภคสิ่งที่ตนสั่งสมไว้ได้”
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शक्नुवन्तिare able
शक्नुवन्ति:
TypeVerb
Rootशक्
FormLat (present), 3rd, plural, Parasmaipada
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
भोक्तुम्to eat / to enjoy (consume)
भोक्तुम्:
Karma
TypeVerb
Rootभुज्
Formtumun (infinitive)
पश्यsee / behold
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormLot (imperative), 2nd, singular, Parasmaipada
धर्मभूताम्become (as it were) righteous / of the nature of dharma
धर्मभूताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मभूत
Formfeminine, accusative, singular
वरO best one / O excellent one
वर:
TypeNoun
Rootवर
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
व्याध उवाच
Characters & Entities
V
Vyādha (the hunter, speaker)K
Kauśika (addressed Brahmin)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes