Shloka 99
Adhyāya 208: Aṅgirasī-kanyāḥ
Enumeration of Aṅgiras’ daughters and attribute-names
अतिपुण्यानि पापानि तानि द्विजवरोत्तम | द्विजश्रेष्ठ! जो धर्मात्मा पुरुष सदा शिष्टाचारका सेवन करते हैं और प्रज्ञारूपी प्रासादपर आरूढ़ हो भाँति-भाँतिके लोकचरित्रोंका निरीक्षण तथा अत्यन्त पुण्य एवं पापकर्मोंकी समीक्षा करते हैं, वे महान् भयसे मुक्त हो जाते हैं || ९७-९८ $ ।। एतत् ते सर्वमाख्यातं यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् । शिष्टाचारगुणं ब्रह्मन् पुरस्कृत्य द्विजर्षभ,ब्रह्मन्! विप्रवर! इस प्रकार शिष्टाचारके गुणोंके सम्बन्धमें मैंने जैसा जाना और सुना है, वह सब आपसे कह सुनाया है
atipuṇyāni pāpāni tāni dvijavarottama | dvijaśreṣṭha yo dharmātmā puruṣaḥ sadā śiṣṭācārakā sevanaṃ karoti prajñārūpī-prāsādapar ārūḍhaḥ bhānti-bhānti-ke lokacaritrāṇāṃ nirīkṣaṇaṃ tathā atyanta-puṇya-pāpakarmāṇāṃ samīkṣāṃ karoti sa mahato bhayāt mucyate || etat te sarvam ākhyātaṃ yathāprajñaṃ yathāśrutam | śiṣṭācāraguṇaṃ brahman puraskṛtya dvijarṣabha ||
พรานกล่าวว่า “ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐยิ่ง กรรมอันเป็นบุญยิ่งก็มี กรรมอันเป็นบาปก็มี แต่บุรุษผู้มีจิตตั้งมั่นในธรรม ผู้ประพฤติตามศิษฏาจาร (แบบแผนของผู้เจริญ) อยู่เสมอ ราวกับนั่งเหนือปราสาทแห่งปัญญา คอยพิจารณาวิถีของโลกอันหลากหลาย และไตร่ตรองให้ถ่องแท้ว่า การใดเป็นกุศลแท้ การใดควรถูกติเตียน—ย่อมพ้นจากความหวาดกลัวอันใหญ่หลวงได้ ดังนี้แล ข้าแต่พราหมณ์ ข้าแต่ผู้เลิศในหมู่ทวิชะ ข้าพเจ้าได้บอกกล่าวแก่ท่านทั้งหมดแล้ว ตามกำลังความเข้าใจและตามที่ได้สดับมา โดยยกคุณแห่งศิษฏาจารไว้เป็นประธาน”
व्याध उवाच
Educational Q&A
True freedom from great fear arises from steady adherence to śiṣṭācāra (the refined, dharmic conduct upheld by the wise) combined with prajñā—clear discernment that observes worldly behavior and critically distinguishes genuine merit (puṇya) from sin (pāpa).
Vyādha, instructing a Brahmin questioner, concludes his explanation by emphasizing the primacy of proper conduct and discernment. He states that he has conveyed what he knows and has heard, presenting śiṣṭācāra as the guiding standard for evaluating actions and attaining fearlessness.