Shloka 213
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
Devanagari script
आदितो मनुजव्याप्र कृत्स्नस्य जगत: क्षये । ये अन्तर्यामी आत्मा होनेसे सबको जानते हैं
Translation
โอ้พยัคฆ์ท่ามนุษย์! ตั้งแต่ปฐมแห่งความเสื่อมสลายของสรรพโลก พระปรมาตมันผู้สถิตภายในเป็นอันตัรยามินย่อมรู้ทั่วทุกผู้ทุกนาม แต่แม้พระเวทก็ยังไม่อาจรู้ถึงพระองค์ได้ โอ้ยอดแห่งกษัตริย์ โอ้ยอดมนุษย์! ครั้นเมื่อสรรพโลกถึงคราวปรลัยแล้ว จากพระปรเมศวรผู้เป็นปฐมธาตุนั้นเอง โลกอันน่าอัศจรรย์ทั้งมวลนี้ย่อมบังเกิดขึ้นใหม่
Word by Word
आदितःfrom the beginning
आदितः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआदि
FormAvyaya (ablatival adverbial sense: 'from the beginning')
मनुजव्याघ्रO tiger among men
मनुजव्याघ्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुज-व्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
कृत्स्नस्यof the entire
कृत्स्नस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Genitive, Singular
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
क्षयेat (the time of) dissolution
क्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Sandhi Notes