Shloka 138
“देव! आपके शरीरमें देवता, दानव, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, नाग तथा समस्त स्थावर- जंगमरूप जगत् विद्यमान है ।।
deva! tava śarīre devatā dānavā yakṣā rākṣasā gandharvā nāgāś ca samasta-sthāvara-jaṅgama-rūpaṃ jagad vidyamānam asti. tvatprasādāc ca me deva smṛtir na parihīyate; tvaritam antaḥśarīre te satataṃ parivartinaḥ, prabho, api me smaraṇaśaktir na naṣṭā.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ภายในพระวรกายของพระองค์มีเหล่าเทพ ดานวะ ยักษ์ รากษส คนธรรพ์ นาค และสรรพจักรวาลทั้งปวง ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวดำรงอยู่ และด้วยพระกรุณาของพระองค์ ความทรงจำของข้าพเจ้าไม่เสื่อมสูญ แม้ถูกพัดพาให้หมุนเวียนอย่างรวดเร็วไม่ขาดสายภายในพระอันตรกาย ข้าแต่พระนาย ความระลึกได้ของข้าพเจ้ามิได้ถูกทำลาย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that the divine is all-encompassing—the entire cosmos abides within the Lord—and that spiritual experience is sustained by grace: even amid overwhelming, disorienting vision, the devotee’s smṛti (clear recollection and steadiness of mind) is preserved through the Lord’s favor.
Vaiśaṃpāyana narrates a speaker’s awe-filled address to a divine being whose body contains all orders of creatures and worlds. The speaker reports being carried and whirled within that inner cosmic form, yet, by the Lord’s grace, does not lose memory or composure.