Shloka 119
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
साध्यान् रुद्रांस्तथा5<दित्यान् गुह्मकान् पितरस्तदा । सर्पान् नागान् सुपर्णाश्च वसूनप्यश्चिनावपि
vaiśampāyana uvāca | sādhyan rudrāṁs tathādityān guhyakān pitaras tadā | sarpān nāgān suparṇāṁś ca vasūn apy aśvināv api | pṛthvīpate! sādhya-rudrāditya-guhyaka-pitṝn sarpa-nāga-suparṇa-vasūn aśvinīkumārān gandharvān apsaraso yakṣān tathā ṛṣīnām api mayā darśanaṁ kṛtam | daitya-dānava-saṁghān nāgān siṁhikā-putrān (rāhv-ādīn) anyāṁś ca deva-śatrūn api apaśyam | rājan! asmin loke mayā yad yat sthāvara-jaṅgamaṁ dṛṣṭaṁ tat sarvaṁ tasya mahātmanaḥ kukṣau me dṛṣṭigocaram abhavat | mahārāja! ahaṁ pratidinaṁ phalāhāraṁ karomi, asmin sampūrṇe jagati ca paryaṭāmi |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน ข้าได้เห็นเหล่าสาธยะ เหล่ารุทระ และเหล่าอาทิตยะ; เหล่าคุหยะกะและปิตฤ; เหล่างูและนาค; เหล่าสุปัรณะ (ผู้มีปีกยิ่งใหญ่); เหล่าวสุ และแม้แต่อัศวินกุมารทั้งสอง. ข้ายังได้เห็นคนธรรพ์ อัปสรา ยักษ์ และฤๅษีทั้งหลาย. ข้าได้เห็นหมู่ไทตยะและทานวะ บุตรแห่งสิงหิกา เช่น ราหู และศัตรูของเทพอื่น ๆ อีกด้วย. ข้าแต่พระราชา สิ่งใดก็ตามที่ข้าเคยเห็นในโลกนี้ ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว—ทั้งหมดนั้นปรากฏแก่ข้าภายในครรภ์ของมหาตมะผู้นั้น. และข้าแต่พระมหาราช ข้าดำรงชีพด้วยผลไม้ทุกวัน และยังคงท่องไปทั่วทั้งโลกนี้.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes the vastness and interconnectedness of existence: all classes of beings—divine, ancestral, human-like spirits, and even adversarial forces—are encompassed within a greater reality. Ethically, it encourages humility before the cosmic order and steadiness in a simple, disciplined life (fruit-subsistence and continual wandering).
The speaker reports an extraordinary vision: he has seen numerous celestial and otherworldly beings, as well as demonic hosts like Rāhu and other enemies of the gods. He then states that everything in the world, moving and unmoving, appeared to him within the belly of a certain great-souled being, and he describes his ongoing ascetic routine of living on fruits while roaming the world.