Shloka 10
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
कर्णिकोद्धरणं दिव्यं ब्रह्यण: कामरूपिण: । रत्नालंकारयोगाशभ्यां दृग्भ्यां दुष्टस्त्वया पुरा
vaiśampāyana uvāca | karṇikoddharaṇaṃ divyaṃ brahmaṇaḥ kāmarūpiṇaḥ | ratnālaṃkārayogābhyāṃ dṛgbhyāṃ dṛṣṭas tvayā purā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “กาลก่อน ท่านได้เห็นด้วยทิพยจักษุอันเกิดจากการฝึกโยคะอย่างเคร่งครัดและความคลายยึดมั่นภายใน การ ‘คลี่เปิด’ อันน่าอัศจรรย์ของเกสรกลางดอกบัวแห่งดวงหทัย—ประสบการณ์ที่เผยพรหมันผู้แผ่ซ่านทั่ว ผู้แปลงรูปได้ตามพระประสงค์ เป็นเหตุแห่งจักรวาลอันรุ่งเรืองดุจรัตนะประดับ. ด้วยภักติและความสำเร็จทางโยคะนี้ ท่านจึงเป็นผู้เลิศในหมู่ผู้ภักดีที่อยู่ใกล้นารายณ์ และเกียรติคุณของท่านถูกขับขานในโลกเบื้องหน้า.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a devotee’s spiritual maturity: through disciplined yoga (abhyāsa) and detachment (vairāgya), one gains inner vision capable of directly realizing the all-pervading Brahman/Nārāyaṇa. Ethical emphasis falls on sustained practice, purity of intention, and devotion that culminates in direct insight rather than mere belief.
Vaiśampāyana is describing and lauding a person’s prior yogic accomplishment—an inner ‘unfolding’ of the heart-lotus leading to repeated direct perception of the divine cosmic source. The statement functions as encomium (praise) within the ongoing discourse, establishing the addressee’s authority and sanctity.