Shloka 101
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
उपेतं पश्य कौन्तेय शैलराजमरिन्दम । “यहाँ हंसोंके समुदाय निवास करते हैं तथा ऋषि एवं किन्नरगण सदा इन (गंगाजी)-का सेवन करते हैं। शत्रुदमन भीम! भाँति-भाँतिके धातुओं, नदियों, किन्नरों, मृगों, पक्षियों, गन्धर्वों, अप्सराओं, मनोरम काननों तथा सौ मस्तकवाले भाँति-भाँतिके सर्पोसे सम्पन्न इस पर्वतराजका दर्शन करो” ।। ९९-१०० $ || वैशग्पायन उवाच ते प्रीतमनस: शूरा: प्राप्ता गतिमनुत्तमाम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--इस प्रकार वे शूरवीर पाण्डव हर्षपूर्ण हृदयसे अपने परम उत्तम लक्ष्य स्थानको पहुँच गये
vaiśampāyana uvāca | upetaṃ paśya kaunteya śailarājam arindama |
“มาเถิด โอรสแห่งกุนตี ผู้ปราบศัตรู—จงดูราชาแห่งขุนเขานี้. ที่นี่มีฝูงหงส์อาศัยอยู่ และฤๅษีกับกินนรดื่มด่ำน้ำคงคาอยู่เนืองนิตย์. โอ้ภีม ผู้ข่มศัตรู จงทอดพระเนตรภูเขาเจ้านี้—อุดมด้วยสีสันแห่งแร่ธาตุนานา มีสายน้ำ มีกินนร มีเนื้อและนก มีคันธรรพและอัปสรา มีพนาละเมาะอันรื่นรมย์ และมีนาคหลากชนิด รวมทั้งที่เล่าขานว่า ‘ร้อยเศียร’.”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames sacred landscape as morally and spiritually elevating: the presence of Gaṅgā, sages, and celestial beings marks the mountain as a place where purity, restraint, and higher aspiration are naturally supported. It encourages reverent attention (darśana) to such sites as part of the Pāṇḍavas’ dharmic journey.
The narrator reports a guide-like exhortation to a Pāṇḍava (addressed as Kaunteya, with Bhīma also named) to behold a magnificent mountain region. The scene is painted with swans, rivers, minerals, forests, sages, and celestial beings, emphasizing that the heroes have reached an exalted destination during their forest sojourn.