Shloka 12
Portents, Pursuit to the Nalinī, and Yudhiṣṭhira’s Restraint Toward Bhīma
Saugandhika-padma Continuation
हंसकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम् | रचितामिव तस्याद्रेमालां विमलपड्कजाम्,उसमें हंस और कारण्डव आदि जलपक्षी निवास करते थे। चक्रवाक उसकी शोभा बढ़ाते थे। वह नदी क्या थी उस पर्वतके लिये स्वच्छ सुन्दर कमलोंकी माला-सी रची गयी थी
haṃsakāraṇḍavayutāṃ cakravākopaśobhitām | racitām iva tasyādrer mālāṃ vimalapaṅkajām ||
แม่น้ำนั้นมีหงส์และนกการัณฑวะเป็นหมู่ ๆ อาศัยอยู่ และนกจักรวากก็เพิ่มพูนความงามให้ยิ่งขึ้น ราวกับได้ร้อยมาลัยดอกบัวขาวผุดผ่องถวายเป็นเครื่องประดับแก่ภูเขานั้น
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a pure, harmonious natural setting—birds and spotless lotuses—functions as an auspicious adornment, implying that environments of clarity and beauty support calmness and right-mindedness (a conducive backdrop for dharmic reflection).
Vaiśaṃpāyana is describing a river near a mountain: it is populated by water-birds (haṃsa, kāraṇḍava, cakravāka) and looks like a lotus-garland placed upon the mountain, emphasizing the charm of the place being depicted.