Shloka 50
अथापश्यन्महाबाहुर्गन्धमादनसानुषु,इसी समय गन्धमादनके शिखरोंपर महाबाहु भीमने एक परम सुन्दर केलेका बगीचा देखा, जो कई योजन दूरतक फैला हुआ था। मदकी धारा बहानेवाले महाबली गजराजकी भाँति उस कदलीवनमें हलचल मचाते और भाँति-भाँतिके वृक्षोंको तोड़ते हुए वे बड़े वेगसे वहाँ गये। वहाँके केलेके वृक्ष खम्भोंके समान मोटे थे। उनकी ऊँचाई कई ताड़ोंके बराबर थी। बलवानोंमें श्रेष्ठ भीमने बड़े वेगसे उन्हें उखाड़-उखाड़कर सब ओर फेंकना आरम्भ किया। वे महान् तेजस्वी तो थे ही, अपने बल और पराक्रमपर गर्व भी रखते थे; अतः भगवान् नृसिंहकी भाँति विकट गर्जना करने लगे। तत्पश्चात् और भी बहुत-से बड़े-बड़े जन्तुओंपर आक्रमण किया। रुरु, वानर, सिंह, भैंसे तथा जल-जन्तुओंपर भी धावा किया। उन पशु-पक्षियोंके एवं भीमसेनके उस भयंकर शब्दसे दूसरे वनमें रहनेवाले मृग और पक्षी भी थर्रा उठे
athāpaśyan mahābāhur gandhamādana-sānuṣu
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นแล้ว ภีมผู้มีแขนกำยำเดินไปตามไหล่เขาคันธมาทนะ ก็แลเห็นดงกล้วยอันงดงามยิ่ง แผ่กว้างไปหลายโยชน์ เขาพุ่งเข้าไปด้วยความเร็ว ประหนึ่งพญาช้างผู้ทรงฤทธิ์ในยามมัดทะ ก่อความปั่นป่วนในพงไพร หักโค่นไม้หลากชนิดให้เกิดเสียงอื้ออึง ต้นกล้วยที่นั่นหนาดุจเสา สูงเทียบได้กับต้นตาลหลายต้น ภีมผู้เป็นยอดแห่งผู้มีกำลังฉีกถอนมันอย่างรวดเร็วแล้วเหวี่ยงไปทั่วทิศ เปล่งรัศมีน่าเกรงขาม และด้วยความทะนงในพละกับวีรภาพ จึงคำรามกึกก้องดุจนรสิงห์ผู้เป็นเจ้า ต่อจากนั้นเขายังเข้าทำร้ายสัตว์ใหญ่อีกมาก—กวางรุรุ วานร สิงโต ควาย และสัตว์น้ำ—จนด้วยเสียงอันน่าสะพรึงของสัตว์ทั้งหลายและเสียงคำรามของภีมเสนะ เหล่ากวางและนกในป่าอื่นก็พากันสั่นสะท้าน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and valor, when mixed with pride, can become indiscriminate and disruptive. The scene uses Bhīma’s roaring and destruction in the grove to show how unchecked force disturbs the wider ecological and moral order, implying the need for restraint (dama) even in a heroic context.
On the slopes of Gandhamādana, Bhīma sees a vast, beautiful banana grove and charges into it with elephant-like force, uprooting and hurling trees while roaring fiercely (likened to Narasiṃha). He then attacks various animals; the resulting uproar frightens deer and birds even in other parts of the forest.