Shloka 40

Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path

Devanagari script

गुहां संतत्यजुर्व्याच्रा निलिल्युर्वनवासिन: । समुत्पेतु: खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्गरुवु:,वे बिजलियोंसे सुशोभित मेघकी भाँति बड़े जोरसे गर्जना करने लगे। भीमसेनकी उस भयंकर गर्जनासे जगे हुए व्याप्त अपनी गुफा छोड़कर भाग गये, वनवासी प्राणी वनमें ही छिप गये, डरे हुए पक्षी आकाशमें उड़ गये और मृगोंके झुंड दूरतक भागते चले गये

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | guhāḥ saṃtyajya vyāghrā nililyur vanavāsinaḥ | samutpetuḥ khagāstrastā mṛgayūthāni dūraguruvuḥ ||

Translation

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ด้วยความหวาดกลัวต่อเสียงคำรามของภีม เสือทั้งหลายละทิ้งถ้ำแล้วหนี เหล่าสัตว์พงไพรอื่น ๆ ก็หลบซ่อน นกที่ตระหนกโผบินขึ้นฉับพลัน และฝูงกวางวิ่งหนีไปไกล ด้วยอำนาจแห่งเสียงนั้น ป่าทั้งผืนราวกับปั่นป่วนในชั่วขณะเดียว

Word by Word

गुहाःcaves

सन्त्यजुःabandoned/left

व्याघ्राःtigers

निलिल्युःhid/lay concealed

वनवासिनःforest-dwellers

समुत्पेतुःflew up/sprang up

खगाःbirds

त्रस्ताःfrightened

मृगयूथानिherds of deer

दुद्रुवुःran away

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

caves (guhāḥ)

tigers (vyāghrāḥ)

forest-dwellers (vanavāsinaḥ)

birds (khagāḥ)

herds of deer (mṛgayūthāni)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes